رودهاى غرق كننده فرو مىرود يا از درندگان احتراز نمىكند . چنين شخصى اگر هلاك شود به حكم شريعت قاتل خود به شمار مىرود و خودكشى موجب هلاك ابدى و شقاوت هميشگى است .
و علاج آن - بعد از به ياد آوردن مفاسد آن در دنيا و آخرت - اين است كه هر كارى كه مىخواهد بكند ابتدا دربارهء آن تأمّل و فكر كند ، اگر عقل و شرع آن را تجويز مىكنند بدان دست يازيد ، و گر نه از آن اجتناب نمايد . و بسا هست كه در معالجهء آن بايد از بعضى كارها كه احتراز از آن لازم نيست احتراز كند تا به سوى تفريط بيفتد ، و چون به زوال تهوّر و بى باكى علم پيدا كرد طرف تفريط را رها كند و بر حدّ وسط كه شجاعت است بايستد . دوم :
جبن
جبن ( ترسوئى ) در طرف تفريط و عبارت است از اينكه در مواردى كه مثلا أولى انتقام است هيچ جنبشى و حركتى نكند . و غضب افراط در اين حركت است . پس جبن به يك اعتبار ضدّ غضب است و به اعتبارى ديگر ضدّ تهوّر . و به هر دو اعتبار در طرف تفريط و از مهلكات بزرگ است و آدمى به سبب آن دچار صفات مذمومى مانند خوارى نفس و ذلَّت و ناگوارى زندگى مىشود و مردم در جان و مال او طمع مىكنند و در كارهاى خود بىثبات و تنبل و راحت طلب مىگردد .
و از اين رو از همهء سعادتها باز مىماند و ستمكاران دست تجاوز بر او مىگشايند ، و انواع رسوائيها را دربارهء خود و اهل خود تحمّل مىكند ، و دشنامها و تهمتهاى ناروا را مىشنود و نسبت به آنچه موجب ننگ و رسوائى است بىمبالات مىشود و مقاصد و امور مهمّ خود را مهمل و معطَّل مىگذارد . و لذا در شريعت از آن نكوهش شده است . رسول اكرم صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرموده است :
« لا ينبغى للمؤمن أن يكون بخيلا و لا جبانا » .
« سزاوار نيست كه مؤمن بخيل و ترسو باشد » . و نيز فرمود :
« اللَّهمّ إنّى أعوذ بك من البخل ، و أعوذ بك من الجبن ، و أعوذ