« اى نفس مطمئن [ 1 ] به سوى پروردگارت بازگرد خشنود و پسنديده » .
و چنين نفس بهترين و شريفترين نفوس است ، و مقابل آن نفس نگونسار و واژگون ( منكوسه ) است كه آكنده از خبائث و پليديها و آلوده به انواع رذائل و صفات زشت و ناپسند است ، و اين نفس است كه درهاى شيطان در آن گشاده و مفتوح و درهاى ملائكه به روى آن بسته و مسدود است و از آنها دودى تيره و سياه برمىخيزد و اطراف دل را فرا مىگيرد و نور يقين را خاموش مىكند و قدرت ايمان را ضعيف مىسازد ، تا آنجا كه چراغ ايمان بكلَّى خاموش مىشود و هرگز خيال و انديشهء خيرى به آن راه نمىيابد ، و پيوسته جايگاه وساوس شيطانى است و اميد بازگشت به خير از چنين دلى نيست ، و نشانهء اين دل آن است كه نصيحت و موعظه در آن تأثير نكند ، و اگر حق را بشنود ديدهء بصيرتش از درك و فهم آن كور و گوش هوشش از شنيدن آن كر باشد ، و خداى سبحان در آيات متعدّد اشاره به چنين نفسى فرموده است :
« أَ رأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَه هَواه أَ فَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيه وَكيلا » 25 : 43 ( فرقان ، 43 ) .
« مگر كسى كه هواى خويش را خداى خود گرفته نديدى ، مگر تو كارگزار اويى » .
« خَتَمَ الله عَلى قُلُوبِهِمْ وَعَلى سَمْعِهِم وَعَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ » 2 : 7 ( بقره ، 7 ) .
« خداوند بر دلهاشان مهر زده و بر گوش و چشمهايشان پرده اى هست » .
« إنْ هُمْ إِلا كَالأَنعامِ بَلْ هُمْ أَضَلّ سَبيلا » 25 : 44 ( فرقان ، 44 ) .
« آنها جز مانند حيوانات نيستند بلكه گمراه ترند » .
« وَسَواءٌ عَلَيْهِمْ أ أنْذَرْتَهُمْ أمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ » 36 : 10 ( يس ، 10 ) .
« بر آنها يكسان است ، خواه بيمشان دهى يا بيمشان ندهى ، ايمان نخواهند آورد » .
« لَقَدْ حَقَّ القَولُ عَلى اكثَرِهِمْ فَهُمْ لا يُؤمِنُونَ » 36 : 7 ( يس ، 7 ) .
« گفتار ( عذاب ) خدا دربارهء اكثرشان محقّق شده و آنها ايمان نخواهند آورد » .
هامش
[ 1 ] نفس مطمئنه ، جان با آرامش ، نفس انسان مؤمنى است كه به خدا ايمان يقينى دارد و دلش با اين يقين آرامش يافته و به قضاء الهى راضى است . م .