فصل 10 آنچه قطع وسوسه ها به آن بستگى دارد
راز اين مطلب كه قطع كلَّى وسوسه ها بستگى دارد اولا به تصفيه و پاكسازى و سپس به مواظبت بر ذكر خدا ، اين است كه چون اين امور براى نفس حاصل شد براى قوهء عاقله ملكهء استيلا و برترى بر قواى شهويّه و غضبيّه و وهميّه حاصل مىشود ، و نفس ديگر از آنها اثر نمىپذيرد بلكه در آنها بر وفق مصلحت تأثير مىكند .
و به ضبط و مهار كردن واهمه و متخيّله توانا مىگردد به نحوى كه اگر بخواهد مىتواند آنها را از وسوسه ها باز دارد . و بدين سان اين دو قوه نمىتوانند در واديهاى خواطر و وساوس بدون رأى و تجويز عقل وارد شوند . و چون براى نفس چنين ملكه اى حاصل شد هرگاه آن دو بخواهند از انقياد و اطاعت عقل سرباز زنند و به وادى وساوس گام نهند عاقله آنها را ضبط و مهار مىكند و چون اين حفظ و ضبط تكرار شود حالت انقياد براى آن دو قوه پايدار و ثابت مىشود به طورى كه ديگر در آنها مطلقا خاطر و وسوسهء بد پديد نمىآيد ، بلكه جز خواطر خير از گنجينه هاى غيب در آنها راه نمىيابد و در اين موقع نفس به مقام اطمينان و آرامش مىرسد و درهاى شيطان به روى آن بسته و ابواب ملائكه در آن گشوده مىشود ، و دل جايگاه و قرارگاه آنها مىگردد و نفس به تابش انوار قدسى از چراغدان ربوبى روشن و مشمول اين خطاب الهى مىشود :
« يا أيَّتُهَا النَّفْسُ المُطمَئِنَّةُ ارْجِعى إلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً » 89 : 27 - 28 ( فجر ، 27 - 28 ) .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 221
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٢١