آتشيد ؟ گويند : گناهان داشتيم ، ما را بدان بگرفتند . پس خداى - عز و جل - آن چه گفتند بشنود و بفرمايد تا هر كه از اهل قبله [ 725 ] در آتش است بيرون آرند . پس بيرون آيند . چون كافران آن را ديدند گويند : كاشكى كه ما مسلمان بوديمى كه از آتش بيرون آمديمى ، چنان كه مسلمانان بيرون آمدند . پس قول حق تعالى را خواند :
رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ
، « 506 » اى ، بسا كه آرزو برند كافران كه مسلمان بودندى .
و پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : اللّه ارحم بعبده المؤمن من الوالدة الشّفيقة بولدها ، اى ، هر آينه خداى - عز و جل - بر بندهء مؤمن خود مهربانتر است از مادر مشفق بر فرزند خود .
و جابر بن عبد اللّه گفت : هر كه نيكيهاى او روز قيامت زيادت از بديهاى او باشد ، بى حساب در بهشت رود ، و هر كه نيكيها و بديهاى او برابر باشد ، حساب وى به آسانى كنند ، پس در بهشت رود ، و شفاعت پيغامبر - عليه السلام - كسى را باشد كه نفس خود را هلاك و پشت خود را گرانبار كرده است .
و آمده است كه خداى - عز و جل - موسى را گفت : اى موسى ، قارون از تو فرياد رسى خواست او را فرياد رسى نكردى ، به عز و جلال من ، اگر از من فرياد رسى خواستى به فريادش رسيدمى و از او عفو فرمودمى .
و سعيد بن بلال « 507 » گفت : روز قيامت بفرمايند تا دو مرد را از آتش بيرون آرند ، پس خداى - عز و جل - گويد : بدانچه كرديد مستوجب آتش گشتيد ، و من هرگز بر بندگان ستم نكنم . و بفرمايد تا ايشان را سوى آتش برند . پس يكى از ايشان در رفتن سرعت نمايد و ديگرى در رفتن درنگ كند ، پس فرمايد تا ايشان را باز آرند و از فعل ايشان بپرسد . پس كسى كه سوى آتش دويد گويد : از و بال معصيت خود حذر كردم تا بار دوم متعرض خشم تو نشوم . و كسى كه درنگ نمود گويد : نيكو گمانى من به تو مشعر آن است كه مرا بدان باز نگردانى پس از آن كه مرا از آن بيرون آوردى . پس فرمايد تا هر دو را به بهشت برند .
و پيغامبر - عليه السلام - گفت : ينادى مناد من تحت العرش يوم القيامة يا امّة محمّد ، امّا ما كان لي قبلكم فقد وهبته لكم ، و بقيت التّبعات ، فتواهبوها و ادخلوا الجنّة برحمتي ، اى ، مناديى روز قيامت از زير عرش آواز دهد : اى محمد ، اما آن چه مرا بر شما بود بخشيدم ، و تبعات « 508 » مردمان باقى ماند ، پس به يك ديگر ببخشيد و به رحمت من در بهشت رويد .
و آمده است كه اعرابيى از ابن عباس شنيد كه مىخواند :
هامش
( 506 ) حِجر 15 - 2 .
( 507 ) و الصواب : بلال بن سعد ، هو ابن تميم الاشعرى ، او الكندي ، ابو عمرو ، او أبو زرعة الدمشقي العابد الفاضل ، مات في خلافة هشام ( زبيدى 10 - 561 ) .
( 508 ) تبعات ، حقوق مردم ( همان جا ) ، قاهره : متّبعات .