كرده آيد و در آتش انداخته شوند . روزى كه هر نفسى آن چه حاضر كرده است بداند از خير و شر ، اگر چه ميان آن و او مدتى دور باشد . روزى كه آن چه تقديم و تأخير كرده است ببيند و بداند . روزى كه زبانها گنگ شود ، و جوارح در سخن آيد . روزى كه ذكر او سيد پيغامبران را پير كرد ، چون صدّيق او را گفت : تو را مىبينم كه پير شدى . گفت : سورهء هود و واقعه و مرسلات و عم يتساءلون و إذا الشمس كورت مرا پير گردانيد .
پس اى خوانندهء عاجز ، نصيب تو از خواندن قرآن آن است كه قرآن را نامبيّن بخوانى و زبان را بدان بجنبانى ؟ و اگر در آن چه مىخوانى انديشه كنى ، هر آينه سزاوار باشى بدان كه زهرهات به درد از بيم چيزى كه سيد كاينات را ، كه او بشير و نذير بود ، پير گردانيد . و چون به حركت زبان قانع شدهاى از ثمرهء آن محروم گشتهاى . پس « قيامت » يكى از آن است كه در آن مذكور است ، و حق تعالى بعضى دواهى آن را صفت فرموده است ، و اسامى آن بسيار گردانيده ، تا به بسيارى اسامى بر بسيارى معانى آن وقوف يا بى . چه مقصود تكرار اسامى و القاب نيست ، بلكه مقصود تنبيه و تثبت « 1 » ارباب الباب است ، چه زير هر نامى از نامهاى قيامت سرّى است ، و در هر صفتى از صفتهاى قيامت معنيى ، پس حريص باش بر دانستن معانى آن .
و ما اكنون اسامى آن براى تو جمع كنيم . و آن اسامى اين است : « 2 » روز قيامت ، روز حسرت ، روز پشيمانى ، روز محاسبه ، روز مسألت ، « 3 » روز مسابقت ، روز مناقشت ، « 4 » روز منافست ، « 5 » روز زلزلة ، روز قارعه ، « 6 » روز هلاك كردن ، روز صاعقه ، روز واقعه ، روز آزفه ، « 7 » روز حافّه ، « 8 » روز طامّه ، « 9 » روز صاخّه ، « 10 » روز راجفه ، « 11 » روز رادفه ، « 12 » روز غاشيه ، « 13 » روز داهيه ، روز فراهم آمدن ، روز فراق ، روز مساق ، « 14 » روز قصاص ، روز تناد ، « 15 » روز لقا ، روز قضا ، روز حساب ، روز مآب ، روز عذاب ، روز فرار ، روز جزا ، روز بلا ، روز بكا ، روز حشر ، روز وعد ، روز عرض ، روز وزن ، روز حق ، روز حكم ، روز فصل ، « 16 » روز جمع ، روز بعث ، روز فتح ،
هامش
( 1 ) تثبت ، درنگ كردن ، به جاى آوردن .
( 2 ) معنى برخى از اين نامها ( با توجه به شرح زبيدى 10 - 462 ) :
( 3 ) عربى : مساءله ، مسائله ، پرسيدن ، سؤال و جواب كردن .
( 4 ) مناقشت ، دقت در حساب .
( 5 ) منافست ، رقابت ، مجاهدهء نفس براى رسيدن به درجات صالحين ( مطففين 83 - 26 ) .
( 6 ) قارعه ، روز سخت قيامت ( قارعه 101 ) .
( 7 ) آزفه ، وقت كوچ به سبب نزديكى قيامت ( مؤمن 40 - 18 ، نجم 53 - 57 ) .
( 8 ) حاقّه ، بلاى سخت ، روزى كه حقيقت امور شناخته گردد ( حاقه 69 ) .
( 9 ) طامّه ، بلايى كه فوق همهء بلاهاست ( نازعات 79 - 34 ) .
( 10 ) صاخّه ، آواز سخت ( نداى خلق ) به سبب شدت اضطراب ( عبس 80 - 33 ) .
( 11 ) راجفه ، اولين نفخهء صور اسرافيل ( نازعات 79 - 6 ) .
( 12 ) رادفه ، دومين نفخهء صور اسرافيل ( همان جا ) .
( 13 ) غاشيه ، پوشش ، عذاب خداى كه همهء كافران را فرا گيرد ، بليهء عالمگير ( عنكبوت 29 - 55 ، غاشيه 88 - 1 .
( 14 ) مساق ، راندنى كه همه را به محشر رانند ( قيامت 75 - 30 ) .
( 15 ) تناد ، تنادى ، عذابى كه خلق از سختى آن به فرياد آيند ( مؤمن 40 - 32 ) .
( 16 ) فصل ، جدايى حق از باطل ( صافات 37 - 21 ، مرسلات 77 - 13 و 14 و 38 ، نبأ 78 - 17 ) .