نمىشناختند آواز داد : اى اهل بيت ، خداى را ياد كنيد در همه حالها و حمد او گوييد تا از مخلصان باشيد ، چه در بقاى خداى از همه مصيبتها عزا « 124 » است و از همه مطلوبها عوض ، پس خداى را طاعت داريد و به فرمان او كار كنيد .
ابو بكر - رضى اللّه عنه - گفت : اين خضر و اليسع « 125 » است كه به حضور پيغامبر - عليه السلام - آمدهاند .
و قعقاع بن عمرو حكايت خطبهء أبو بكر مستوفى آورده است و گفته كه چون مردمان از نوحه فارغ شدند ، ابو بكر خطبهاى گفت كه بيشتر آن درود بود بر پيغامبر ، پس خداى تعالى را در همه حالها به ثنا ياد كرد و گفت : گواهى دهم كه سزاى پرستش نيست مگر خداى يگانه ، وعدهء خود را به صدق رسانيد ، و بندهء خود را يارى كرد ، و أحزاب را به ذات خود مغلوب گردانيد ، پس حمد او راست به تفرد . و گواهى دهم كه محمد بنده و رسول اوست و خاتم پيغامبران او ، و گواهى دهم كه كتاب آن است كه فرستاد ، و شرح آن است كه گفت ، و حديث آن است كه گفت ، و قول آن است كه گفت ، و خداى تعالى حق مبين است . اى بار خداى ، درود فرست بر محمد ، بنده و رسول و نبى خود ، و حبيب و امين و مختار و صفى خود ، فاضلتر درودى كه بر كسى از خلق خود فرستادهاى . اى بار خداى ، صلوات و معافات و رحمت و بركات خود تحفهء سيد مرسلان و خاتم پيغامبران و امام متقيان ، محمد ، راهبر خير و پيشواى خير و رسول رحمت گردان . اى بار خداى ، تقريب درجه و تعظيم برهان و تكريم مقام او را ارزانى دار ، و او را در مقام محمود كه متقدمان و متأخران بدان غبطت كنند بر انگيز ، و در روز قيامت به مقام محمود او ما را صاحب نفع گردان ، و در ما در دنيا و آخرت خليفهء او باش ، و او را به درجهء عليا و وسيلت بهشت شدن برسان . اى بار خداى ، درود فرست بر محمد و بر آل محمد ، و بركت كن بر محمد و بر آل محمد ، چنان كه درود فرستادى و بركت كردى بر إبراهيم و بر آل إبراهيم ، كه تو ستوده و بزرگوارى . اى مردمان ، هر كه محمد را مىپرستيد ، او وفات كرد ، و هر كه خداى را [ 626 ] مىپرستد ، او زنده است كه نميرد . و خداى - عز و جل - در باب او شما را فرمان داده است آن را به جزع مگذاريد كه خداى - عز و جل - پيغامبر خود را آن چه نزديك اوست بر آن چه نزديك شماست اختيار فرمود ، و او را به سوى ثواب خود برد ، و كتاب خود و سنت او در ميان شما گذاشت ، پس هر كه بر آن هر دو كار كند بشناخته باشد ، و هر كه ميان ايشان فرق كند انكار نموده . اى مؤمنان ، به عدل قيام نماييد ، و نبايد كه شيطان شما را به مرگ پيغامبر مشغول كند و از دين بگرداند ، و با شيطان به خير معاجلت كنيد ، و مهلت مخواهيد كه به شما رسد و در فتنه اندازد .
و ابن عباس - رضى اللّه عنهما - گفت : چون أبو بكر از خطبه فارغ شد گفت : اى عمر ، تو آنى ؟
هامش
( 124 ) عزا ، شكيبايى .
( 125 ) اليسع ، يسع ، پيغمبرى كه بعد از الياس به پيغامبرى رسيد .