حلّهاى و براى بيرون خانه حلّهاى ديگر نداشت ، چون كسى وى را بخواندى از اجابت شرم نداشتى ، اگر چه خواننده سبوس سر « 189 » و گرد آلود بودى ، و طعامى را كه به او دعوت مىكردندى حقير نشمردى ، اگر چه خرماى بد و تباه يافتى ، و چاشت براى شام ، و شام براى چاشت بر نداشتى ، آسان مؤنت ، نرمخوى ، كريم طبيعت ، خوب معاشرت ، گشاده روى ، بشّاش بىخنديدن ، و اندوهگين بىترشرويى ، قوى بىعنف ، متواضع بىمذلت ، جوانمرد بىاسراف ، بخشاينده بر هر خويشاوند و مسلمان ، نرمدل ، دايم خاموش و چشم در پيش انداخته بود ، هرگز از سيرى ناگواردش نشد ، « 190 » و هرگز دست به طمع دراز نكرد .
بو سلمه گفت : پس بر عايشه - رضى اللّه عنها - در رفتم و اين از أبو سعيد خدرى با وى حكايت كردم ، گفت : حرفى خطا نگفته است و ليكن تقصير كرده است « 191 » ، زيرا تو را نگفت كه هرگز سير نشد ، و هرگز بر كسى شكايت نكرد ، و فاقه را دوستتر از توانگرى داشتى ، و همه روز گرسنه بودى و شب بر خود مىپيچيدى تا بامدادان و آن او را از روزه مانع نبودى ، و اگر خواستى كه از پروردگار خود بخواهد كه گنجهاى زمين و ثمرات آن و فراخى معيشت از مشارق و مغارب بر وى آرند ، بياوردندى ، و بسى بودى كه من بگريستمى بدانچه مرا بر گرسنگى وى رحمت آمدى ، پس شكم او را به دست ببسودمى و گفتمى : نفس من فداى تو باد ، اگر چندانى كه قوت تو باشد و از گرسنگى مانع بود از دنيا بگيرى چه شود ؟ پس گفتى : اى عايشه ، برادران من از پيغامبران أولو العزم بر صعبتر از اين صبر كردند و بر حال خود برفتند و به پروردگار رسيدند ، و او ايشان را اكرام فرمود و ثواب بسيار داد ، و من خود را شرمنده يابم اگر در معيشت تناسانى كنم و از ايشان مرا قاصر گرداند ، پس روزهاى اندك صبر كردن نزديك من دوستتر از آن كه نقصان حظ من شود فردا در آخرت ، و هيچ چيز نزديك من دوستتر از آن نيست كه رسيدن به برادران و دوستان . پس عايشه گفت : به خداى كه پس از آن ، هفتهاى تمام نشد كه حق تعالى او را قبض فرمود .
پس ، از آن چه از احوال او نقل شده است جامع اخلاق متواضعان است . پس بايد كه هر كه تواضع طلبد به دو اقتدا كند ، و هر كه نفس خود را فوق محل او داند و براى نفس خود راضى
هامش
( 189 ) سبوس سر ( در ترجمهء « أشعث » آمده » ، ژوليده موى گرد آلود .
( 190 ) گواردش ، گوارش ، هضم غذا ، ناگواردش ، ناگواردى ، سوء هضم . هرگز از سيرى دچار سوء هضم نشد .
( 191 ) تقصير ، كوتاه كردن ، يعنى كم گفته است .