بر آوردن دست و مبادرت در تكبير اول ، و تحسين اعتدال ، و زيادت [ 378 ] در قرائت سورت كه معتاد باشد ، و همچنين بسيارى خلوت در روزهء ماه رمضان و كثرت خاموشى ، و چون اختيار نيكوتر بر نيكو در دادن زكات و آزاد كردن رقبهء بيش بها در كفارت . و آن همه از آن جمله است كه اگر خالى بودى بر آن اقدام ننمودى .
درجهء سوم آن كه ريا كند به زيادتهايى كه از نفس نفلها نيز بيرون باشد ، چون حضور جماعت پيش از ديگران ، و قصد صف اول ، و روى به دست راست امام آوردن ، و آن چه بدان ماند .
و آن همه از آن جمله باشد كه حق تعالى از وى داند كه اگر خالى بودى باك نداشتى او هر كجا كه ايستادى و هر گاه كه إحرام نماز بستى . پس اين درجات رياست به اضافت « 125 » آن چه بدان ريا كند ، و بعضى سختتر از بعضى است ، و همه نكوهيده است .
ركن سوم - چيزى كه براى آن ريا كند
( 1 ) چه مرايى را هر آينه مقصودى باشد ، و ريا براى مالى يا جاهى يا غرضى از غرضها كند . و آن را نيز سه درجه است .
درجهء اول و آن سختتر و بزرگتر است . و آن آن است كه مقصود او آن باشد كه معصيت تواند كرد . چون كسى كه به عبادت ريا كند و تقوى و ورع ظاهر گرداند به بسيارى نفلها و امتناع از خوردن شبهتها ، و غرض او آن كه به امانت شناخته شود تا قضا يا توليت اوقاف يا وصايا يا مال ايتام به وى دهند ، و او آن را بستاند ، يا تفرقهء زكاتها يا صدقهها به وى تفويض كنند تا آن چه تواند از آن ببرد ، يا وديعتها به وى دهند و او آن را گيرد و منكر شود ، يا مالها به وى تسليم كنند تا در راه حج صرف كند و او بعضى از آن يا كل آن ببرد ، يا به واسطهء آن حج كنندگان را تبع خود سازد تا به قوّت ايشان مقصودهاى فاسد خود كه در معصيتها دارد بر آورد ، و يكى از ايشان به زى تصوف و هيئت خشوع و سخن حكمت بر سبيل وعظ و تذكير ظاهر كند ، و قصد او دوستى نمودن باشد به زنى يا كودكى براى فجورى ، و باشد كه در مجلسهاى علم و تذكير و حلقههاى قرآن حاضر شوند و در سماع علم و قرآن رغبت ظاهر گردانند و غرض ايشان ديدن زنان و كودكان باشد ، يا به حج
هامش
( 125 ) به اضافت ، به نسبت .