و بيان داروى ريا و علاج آن ، و بيان رخصت [ در ] اظهار طاعتها ، و بيان رخصت در پوشيدن گناهان ، و بيان ترك طاعتها از بيم ريا و آفتها ، و بيان آن چه درست شود از نشاط بنده براى عبادت به سبب ديدن خلق ، و بيان آن چه بر مريد واجب است كه آن را لازم دل خود گرداند پيش از طاعت و پس از آن ، و آن يازده فصل است .
بيان ذم ريا
( 1 ) بدان كه ريا حرام است و مرايى نزديك خداى ممقوت . و آيات و اخبار و آثار بر اين شاهد است .
و اما آيات
( 2 ) قول حق تعالى :
فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ [ الَّذِينَ ] هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ ،
« 76 » اى ، واى نماز كنندگان را كه ايشان از نماز خود غافلند ، و آن كسانى كه ريا كنند .
و گفت :
وَ الَّذِينَ يَمْكُرُونَ السَّيِّئاتِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَكْرُ أُولئِكَ [ 365 ] هُوَ يَبُورُ ،
« 77 » اى كسانى كه بديها سگالند ايشان را عذابى سخت باشد و مكر ايشان باطل شود . و مجاهد گفت كه بدين اهل ريا را خواسته است .
و حق تعالى فرمود :
إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً ،
« 78 » اى ، شما را براى رضاى خداى طعام مىدهيم و از شما مكافاتى و شكرى نمىخواهيم . مخلصان را مدح فرموده است به نفى هر ارادتى كه بيرون « 79 » رضاى خداى است ، و ريا ضد آن است .
و حق تعالى گفت :
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً ،
« 80 » اى ، هر كه به ديدار حق تعالى اميد دارد بايد كه عمل صالح كند و در عبادت پروردگار خود كسى را شريك نگرداند . اين آيت در شأن كسى نازل شده است كه به عبادتها و اعمال خود أجر و حمد مىطلبد .
هامش
( 76 ) ماعون 107 - 4 - 6 .
( 77 ) فاطر 35 - 10 .
( 78 ) دهر 76 - 9 .
( 79 ) بيرون ، سواى .
( 80 ) كهف 18 - 110 .