اين آخر سخن اوست ، « 113 » و در اين كفايتى است در اظهار فضل درويشى و توانگرى ، و زيادة بر اين نيست . و همهء خيرها كه در « كتاب ذم دنيا » و « كتاب فقر و زهد » ايراد كردهايم شاهد اين است .
و شاهد ديگر آن است كه بو امامهء باهلى روايت كرد كه ثعلبة بن حاطب پيغامبر را گفت كه از خداى در خواه كه مرا مال روزى كند . گفت : اى ثعلبة ، قليل تؤدّى شكره خير من كثير لا تطيقه ، اى ، اندكى كه شكر آن بگزارى به از بسيارى كه شكر آن نتوانى . و سه بار از حضرت رسول - عليه السلام - سؤال كرد ، و در جواب همين فرمود ، و باز گفت : يا رسول اللّه ، از خداى بخواه تا مرا مال روزى كند . پيغامبر - عليه السلام - گفت : يا ثعلبة أ ما لك في أسوة ؟ أما ترضى أن تكون مثل نبىّ اللّه ؟ أما و الّذي نفسي بيده لو شئت ان تسير معى الجبال ذهبا و فضّة لسارت ، اى ، اى ثعلبه تو را به من اقتدا نيست ؟ راضى نشوى كه مثل پيغامبر خداى باشى ؟ بدان خدايى كه نفس من در قبضهء قدرت او است كه اگر خواهم كه كوهها با من زر و سيم روان شود هر آينه روان شود . گفت : بدان خداى كه تو را به حق فرستاده است كه اگر از خداى بخواهى كه مرا مال روزى كند همهء ارباب حقوق را حقهاى ايشان برسانم ، و اللّه مىكنم و اللّه مىكنم . پيغامبر - عليه السلام - گفت : اللّهمّ ارزق ثعلبة مالا . پس او گوسفندى خريد ، و همچنان بيفزود « 114 » كه كرم افزايد . پس مدينه بر وى تنگ آمد و از آن دور شد . و در روايتي در واديى از واديهاى آن نزول كرد تا به حدّى كه نماز پيشين و نماز ديگر به جماعت بگزاردى ، و ديگر نمازها بگذاشتى « 115 » ، پس كثرت زيادت شد تا به حدّى كه نمازها را بگذاشت « 116 » مگر نماز آدينه ، و آن مىافزود ، چنان كه كرم افزايد ، تا نماز جمعه هم بگذاشت . و روز آدينه اشتر سواران بديدى و از ايشان خبرها پرسيدى .
پس پيغامبر - عليه السلام - از حال وى بپرسيد ، گفتند : يا رسول اللّه ، گوسفندان [ 338 ] خريد و آن چون كرم بيفزود و مدينه بر وى تنگ آمد ، و تمام قصه با وى تقرير كردند . گفت :
بيچاره ثعلبه بيچاره ثعلبه ! و خداى - عز و جل - اين آيت فرستاد :
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ ،
« 117 » اى ، از مالهاى ايشان صدقه بستان تا از گناهان
هامش
( 113 ) يعنى سخن محاسبى - رضى اللّه عنه .
( 114 ) بيفزود ، زياد شد .
( 115 ) گذاشتن ، ترك كردن .
جماعت را به سبب بعد مسافت ترك مىكرد .
( 116 ) گذاشتن ، ترك كردن .
جماعت را به سبب بعد مسافت ترك مىكرد .
( 117 ) توبه 9 - 103 .