اصحاب محلتى متشاغل ، به آبادانى انس نگيرند ، و چون دوستان و همسايگان و برادران مواصلت نپذيرند با آن چه ميان ايشان نزديكى جار و قربدار هست . و چگونه ميان ايشان مواصلت باشد ! كه آسياى قهر همه را بسود ، و تار و پود وجود از ايشان در ربود ، و در زير سنگ و خاك [ 264 ] پوده شدند ، و پس از پودگى نابوده شدند ، دوستان را در مصيبت گذاشتند و سفرى پيش گرفتند كه از آن بازگشت نباشد . هيهات هيهات :
كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ،
« 61 » اى ، به دنيا رجوع نبود - [ مترجم مىگويد : ] و اين كلمهاى است كه او در حال مرگ گويد ، و آن را اجابتى نباشد ، و پيش ايشان برزخ است كه ميان ايشان و ميان بازگشتن به دنيا حايل شود تا روز قيامت - پس چنانستى كه شما در اين حالها همچون ايشان شديد ، و همان طريق سپرديد كه ايشان سپردند ، و گروگان آن مضجع « 62 » گشتند ، و در آن مستودع « 63 » فراهم آمدند .
« پس چگونه باشيد اگر اين كارها معاينه كنيد ؟ و آن چه در گورهاست برانگيزند ، و آن چه در سينههاست تحصيل كنند ، و شما را براى تحصيل در حضرت ملك جليل بايستانند ، و از بيم گناه دلها بپرد ، و حجب و استار دريده شود ، و عيوب و اسرار شما ظاهر گردد . و هر نفسى را بدانچه كسب كرده است جزا داده شود ، چنان كه حق تعالى گفت :
لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُا بِما عَمِلُوا وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى ،
« 64 » اى ، تا پاداش دهد آن كسان را كه بدى كردند به آن بدى كه كردهاند و پاداش دهد آن كسان را كه نيكويى كردند به نيكويى . و گفت :
وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ ،
« 65 » اى ، نامهء هر كسى به دست راست يا چپ او نهاده شد ، پس مجرمان را ترسان بينى از آن چه در آن است از اعمال بد . خداى - عز و جل - ما را و شما را چنان گرداناد كه بر كتاب او كار كنيم و اولياى او را متابع باشيم تا ما را و شما را در سراى مقام فرود آرد به فضل خود ، كه او حميد مجيد است . » و يكى از حكما گفت كه روزها تيرهاست و مردمان هدفهااند ، و روزگار تو را هر روز تير باران مىكند و شبها و روزها از بن بر مىكند تا همهء اجزاى تو را مىگيرد ، و سلامت تو چند باقى ماند با آن چه روز و شب در تو حادث مىگرداند ؟ و اگر نقصانى كه به مرور ايام در تواثر مىكند تو را ظاهر شود ، از هر روزى كه بر تو آيد مستوحش « 66 » شوى و گذشتن ساعتها را بر خود
هامش
( 61 ) مؤمنون 23 - 100 .
( 62 ) مضجع ، خوابگاه ، گور .
( 63 ) مستودع ، گور .
( 64 ) نجم 53 - 31 .
( 65 ) كهف 18 - 49 .
( 66 ) مستوحش ، وحشت زده ، اندوهناك .