فريبش . و او از آن جمله است كه سعى نمايد در بريدن چيزى كه حق تعالى به پيوستن آن فرموده :
وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ ،
« 196 » و در زمين فساد كنند .
و حق تعالى گفت :
إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النَّاسَ وَ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ،
« 197 » اى ، جر و عقوبت بر كسانى است كه بر مردمان ستم كنند و از ميانه روى درگذرند در زمين بىحقى .
مترجم مىگويد كه از ميانه روى در گذشتن دو نوع باشد : يكى محمود و دوم مذموم . محمود آن است كه از عدل درگذرد و به إحسان رسد ، و از فرض درگذرد و به تطوّع رسد . و مذموم آن كه از حق درگذرد و به باطل رسد يا به شبهت ، و بدين سبب عقوبت را مخصوص گردانيده است بدان بغى كه بىحق باشد .
و سخنچين از ظالمان و باغيان « 198 » است .
و پيغامبر - عليه السلام - گفت : انّ من شرّ النّاس من اتّقاه النّاس من شرّه ، اى ، از بترين مردمان آن است كه مردمان از او به سبب بدى او بترسند ، و سخنچين از آن جمله است . و پيغامبر - عليه السلام - گفت : لا يدخل الجنّة قاطع ، اى ، قاطع در بهشت نرود . و قاطع را دو تفسير گفتهاند : يكى آن كه به سخنچينى ميان مردمان قطع كند ، و اين است نمام . دوم آن كه قاطع رحم باشد .
و آمده است كه مردى به خدمت على - رضى اللّه عنه - آمد و در حق كسى سعايت كرد ، فرمود كه تفحص اين باب بكنيم ، اگر راست باشد تو را دشمن گيريم ، و اگر دروغ بود عقوبت فرماييم ، و اگر خواهى ترك اين بگيريم . گفت : يا امير المؤمنين ترك گير . و محمد كعب قرظى را پرسيدند : از خصلتهاى [ 191 ] مؤمن كدام خسيستر ؟ گفت : بسيارى سخن ، و آشكارا كردن راز ، و قبول [ سخن ] هر كس .
و مردى عبد اللّه عامر را گفت - و او امير بود - كه چنين شنيدم كه فلان پيش تو چنين گفت كه من تو را بد گفتهام . گفت : همچنين است . گفت : آن چه گفته است مرا اخبار كن تا دروغ او ظاهر گردانم . گفت : من دوست ندارم كه نفس خود را به زبان خود دشنام زنم ، و تو را آن بسنده است كه سخن او را باور نداشتم و از تو منقطع نشدم .
و « غمز » « 199 » را پيش يكى از صالحان ياد كردند ، گفت چه گمان دارى در قومى كه راستى از همهء طبقات مردمان ستوده باشد مگر از ايشان . و مصعب ابن زبير گفت كه ما قبول غمز را
هامش
( 196 ) بقره 2 - 27 ، رعد 13 - 25 .
( 197 ) شورى 42 - 42 .
( 198 ) باغى نافرمان ،
( 199 ) غمز سخنچينى .