اين مراقبهء پرهيزكاران است . و هر كسى كه اين ترك بكند ، زبان او از اختيار او بيرون مىرود ، پس دروغ مىگويد و از آن خبردار نمىشود . و از خوّات تيمى « 132 » مروى است كه گفت : خواهر ربيع بن خثيم به عيادت پسر [ او ] آمد ، « 133 » بر وى افتاد و گفت : چونى اى پسر من . پس ربيع نشست و گفت : آيا شير به اين دادهاى ! گفت : نه . گفت : چه مىشود اگر بگويى « اى پسر برادرم » تا راست گويى .
و بعضى از عادت آن است كه بگويد : خدا مىداند به آن چيزى كه او نمىداند . عيسى - على نبيّنا و عليه السلام - گفت كه بتحقيق بعضى از بزرگترين گناهان نزد خداى - عز و جل - آن است كه بنده بگويد كه خدا مىداند به آن چيزى كه خود نمىداند .
و بسا دروغ مىگويد در حكايت خوابها ، و گناه اين عظيم است . پيغامبر - عليه السلام - گفت : انّ من اعظم الفري ان يدعى الرّجل إلى غير أبيه او يحكى عنه في المنام ما لم ير او يقول على ما لم اقل ، اى ، بدرستى كه از بزرگترين دروغها آن است كه [ مرد ] را نسبت به غير پدر خود بدهد ، يا از خود حكايت كند چيزى كه در خواب نديده است ، يا از من بگويد چيزى كه نگفتهام . و پيغامبر - عليه السلام - گفت : من كذب في حلمه كلّف يوم القيامة ان يعقد شعيرة ، اى ، كسى كه دروغ بگويد در خواب خود ، روز قيامت او را تكليف مىكنند كه گره بر جو بدهد .
آفت پانزدهم غيبت است
( 1 ) و بحث در اين دراز است . پس ذكر مىكنيم اولا ذم غيبت را ، و چيزى كه در آن آمده است از دلايل شرعي . و بتحقيق كه خداى - عزّ و جل - در كتاب خود نص نموده بر ذم آن و تشبيه صاحب آن كرده است به خوردن گوشت مرده ، و گفته است :
وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ ،
« 134 » اى ، غيبت مكنيد گروهى از شما گروهى را ، آيا دوست مىدارد يكى از شما كه گوشت برادر مردهء خود بخورد ! و گفت - عليه الصّلاة و السلام : كلّ المسلم على المسلم حرام دمه و ماله و عرضه ، اى ، همه چيزى [ از ] مسلمان بر مسلمان حرام است : خون او و مال او و عرض او . و
هامش
( 132 ) در شرح زبيدى ) ( و عن جوّاب ) بن عبيد اللّه ( التيمي ) الكوفي .
( 133 ) در عربى :
جاءت اخت الربيع بن خثيم عائدة لابن له ( . . . به عيادت پسر ربيع آمد ) .
( 134 ) حجرات 49 - 12 .