بسم اللّه الرحمن الرحيم حمد بىحد و ثناى متضاعف آن خداى را كه دلها و خواطر پيش ادراك جلال او سرگردان و بيهوش است و بصاير و احداق « 1 » در مبادى اشراق و انوار او حيران و مدهوش ، بر سرهاى مخزون مطلع است و ضمير همهء خلايق وى را منكشف ، در تدبير پادشاهى از وزير و دبير مستغنى است و در تقدير جهاندارى از معين و ظهير « 2 » بىنياز ، روشن كن دلها و آمرزندهء گناهان است و پوشندهء عيبها و برندهء اندهان . و درود فراوان و تحيات بيكران بر روان حضرت محمد مصطفى - صلّى اللّه عليه و آله و سلم - كه جامع شمل « 3 » دين است ، و معانى هدايت و رشاد « 4 » به دو منتظم است ، و مبانى غوايت الحاد از او منهدم ، و بر آل و اصحاب و ياران او ، كه به طهارت از قبايح موصوفاند ، و به نزاهت از رذايل معروف .
بدان كه شرف و فضيلت آدمى كه بدان بر جملهء أصناف خلق فايق است به استعداد معرفت حق تعالى است ، كه در دنيا جمال و كمال و فخر او از آن است ، و در آخرت عدّت و ذخيرت او آن . و مستعد معرفت به دل است نه به جارحهاى ديگر از جوارح او . پس دل است كه دانندهء خداى است ، و اوست كه كار كننده است براى رضاى او ، و اوست كه شتابنده و متقرّب است به حضرت الهى ، و اوست كه راه راست نماينده است به دو ، و جوارح ديگر جز اتباع و خدم و آلات او نهاند ، كه دل ايشان را خدمت فرمايد و در كار بدارد ، چنان كه پادشاه بندگان را ، و والى
هامش
( 1 ) احداق ( ج حدقه ) حدقه ، سياهى چشم .
( 2 ) ظهير ، پشتيبان .
( 3 ) شمل ( از أضداد است ) ، پراكندگى ، فرا گرفتن در اينجا معنى اول مراد است .
( 4 ) رشاد ، پيروزى ، رستگارى .