* چرا در ما نحن فيه يعنى شبههء وجوبيه ، اقل و اكثر استقلالى مطرح نيست ؟
زيرا اقل قدر متيقّن و اكثر مشكوك به شك بدوى است كه چنين شكى مجراى اصل برائت است .
* تكليف اقل و اكثر ارتباطى در شبهه وجوبيّه چيست ؟
به نظر جناب شيخ ، در اقل و اكثر ارتباطى نيز نسبت به اكثر مطلب همين است يعنى علم اجمالى منحل و اكثر مجراى اصل برائت است و لكن چون اكثر اصوليين در اين باب احتياطى شدهاند ، آن را در اين شبه نيز عنوان كردهاند .
* با توجه به مطالبى كه گذشت در باب شبهات وجوبيه در چه مقامى بحث مىشود ؟
در دو مقام :
1 - علم اجمالى و شبهه وجوبيّه و دوران ميان متباينين
2 - علم اجمالى و شبههء وجوبيّه و دوران ميان اقل و اكثر ارتباطى
* در هر مقام چند مسئله وجود دارد ؟
چهار مسئله ، تحت عنوان ، فقدان نص ، اجمال نص ، تعارض نصين و شبههء موضوعيّه كه جمعا مىشود هشت مسئله .
چرا ؟
زيرا هريك از امور چهارگانهء فوق منشأ شك در اين باب مىشوند .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 23
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٣