* اقلّ و اكثر خود بر چند قسم است ؟
بر دو قسم : 1 - ارتباطى 2 - استقلالى
* در چه جائى به اقلّ و اكثر ارتباطى گفته مىشود ؟
در جائى كه اگر در واقع ، اكثر ، متعلّق تكليف باشد ، انجام دادن اقلّ لغو و فاسد است ، و هيچ به درد نمىخورد . فى المثل اگر نماز 10 جزئى واجب باشد و شما 9 جزئى بخوانيد نماز نخواندهايد .
فى المثل اقلّ در شبههء وجوبى ، طاعت به حساب نمىآيد ، و در شبههء تحريميّه معصيت نمىباشد .
* اقلّ و اكثر استقلالى به چه معناست ؟
بدين معناست كه اگر هم فى الواقع اكثر واجب بوده و ما اقلّ را انجام داديم ، به همان اندازه امتثال نشده و برائت ذمّه حاصل مىشود ، حال چه اكثر را انجام بدهيم يا نه ؟
فى المثل : شما شك داريد كه آيا 1000 تومان بدهكاريد و يا 1500 تومان ؟ اگر 100 تومان به طلبكار بدهيد ، به همان مقدار برائت ذمّه حاصل مىشود .
* در تبيين شبههء تحريميّه و دوران آن ميان متباينين مثال بزنيد ؟
فى المثل : شما بالاجمال مىدانيد كه در اسلام يا صوت مطرب حرام است و يا صوت مرجّع ، لكن تفصيلا نمىدانيد كداميك از اين دو قطعا حرام است .
* در تبيين شبههء تحريميّه و دوران آن ميان اقلّ و اكثر استقلالى مثال بزنيد ؟
فى المثل : يك زن حائض اجمالا مىداند كه :
يا قرائت كلّ سور عزائم بر او حرام است و يا خصوص آن آيهاى كه در آن سور داراى سجدهء واجبه است و خلاصه اينكه يا اقل حرام است يا اكثر ، هريك كه باشد ، ربطى به ديگرى ندارد .
يعنى اگر در واقع اكثر حرام باشد ، باز با انجام اقلّ به همان اندازه معصيت كردهاند .
* در تبيين شبههء تحريميّه و دوران آن ميان اقلّ و اكثر ارتباطى مثال بزنيد ؟
فى المثل : شما اجمالا مىدانيد كه بر مبناى ( من مثل مثالا فقد خرج عن الاسلام ) ، در اسلام ، مجسّمهسازى حرام است ، و لكن شك داريم بين اينكه آيا تصوير كامل يك انسان حرام است كه اكثر باشد ؟ و يا تصوير ناقص هم كه مثلا نيمتنه بالا را هم به تجسّم كشيدن نيز حرام است كه اقلّ باشد ؟
* قدر متيقّن در اينجا چيست ؟
اينست كه اكثر حرام و اقل مشكوك است و از آن جهت كه نيمتنه جزء از كلّ تنه است اقلّ و اكثر ارتباطى هستند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 20
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٠