خلط سبب سنگينى ، امتلاء در رگها ، غلظت ، باد گرفتن ، كشيدگى بدن و بالا رفتن حرارت بدون سبب ظاهرى است بيمار در خود كسالت ، سستى ، كشش و كوفتگى ، ميل بخواب ، سنگينى سر ، سردرد ، تيرگى در حواس و كندذهنى مىيابد و گاهى از بينى بيمار خون زيادى مىآيد كه پس از آن طبيعت كمى آرامتر مىشود . علت بيشتر از اين حالات زيادروى در خوردن ، آشاميدن ، استراحت ، و كمى ورزش و استحمام است . اما گاه انسان خود را سنگين مىيابد و در آن حال بيشتر نشانىها از كمى قوت او است نه از زياد شدن خلط . پس بايد نخست اين مسئله روشن گردد و اشتباه نشود و علامت اين وضع ، كسالت ، سستى و كمى اشتها است و چه‌بسا كه در خواب مىبيند كه چيز سنگينى را بر دوش دارد . در اين هنگام پيشاب او رنگ ندارد و در وقت خواب زياد عرق مىكند ولى كشيدگى و بادگرفتگى ندارد . درمانش اول استفراغ ، دوم تقويت ، خوردن غذاى سبك و ورزشهاى مناسب است تا مرض بتدريج بهبود يابد . اما از نظر چگونگى ، سبب پيدايش بيماريها بدى و ناجورى اخلاط است كه هر نوع آن داراى نشانى خاصى است : [ 1 - علائم چيرگى خون و فاسد شدن آن ] 1 - علائم چيرگى خون « 1 » و فاسد شدن آن ، عبارت از سرخى چشم

--> * خون است كه اگر به اندازه طبيعى و متناسب با يكديگر باشند لازم و مفيد و الا مضرند و يا بقول سعدى : چار طبع مخالف سركش * چند روزى بوند باهم خوش گر يكى زين چهار شد غالب * جان شيرين برآيد از قالب خون گرم و مرطوب ، بلغم سرد و مرطوب ، صفرا گرم و خشك ، و سودا سرد و خشك مىباشند . مترجم . ( 1 ) مؤلف ( ا ع ) در حاشيه آورده است : در كتاب اثنى عشريه از حضرت ابى -