الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
604
دقائق العلاج ( فارسي )
از داروهاى عجيب براى بهم آوردن زخمها و جلوگيرى از خونريزى خرنوب سائيده و بهتر از آن صمغى است كه از آن بيرون مىتراود كه بايد آن را با كاردى بتراشند و بسايند و بر زخم بريزند ، خاكستر گز ( طرفا ) نيز در اين باب سودمند است . عجيبتر از همه اينها برگ سنجد تازه يا خشك است كه بايد سائيده و بر زخم گذارده شود كه براى زخمهاى چركى و نيز براى بهم - آمدن آنها از هر مرهم ديگر بهتر است و حتى براى زخمهاى كهنه و درمان ناپذير مفيد مىباشد . براى بازتر كردن زخم اسفنج سوخته كوفته ، و زاج سائيده به كار مىرود . براى زخمهاى تازه صمغ پودر بلوط و سنگ مرمر ( بلاط ) و هليله كابلى سودمندند و به مدت سه روز زخم را التيام مىبخشند اما اگر زخم كهنه و عميق باشد بايد فتيلهاى را به توتياى هندى آغشته كنند و در آن بگذارند تا سه روزه بهبود يابد و الا بايد توتيا را بر آن بپاشند . اين دارو براى درمان نواصير هم مفيد است ، ضماد ريشه نى يا رب آن با عسل ، پيكان باقى - مانده در بدن را خارج مىكند « 1 » ، مرهم الزيبق و مرهم رال گوشت زايد را مىزدايند
--> ( 1 ) در زاد المسافرين براى درمان زخمها آمده است : تراشه آبنوس براى زخم شمشير و كارد ، اثمد براى خشكانيدن زخم تازه ( اما اثرش باقى مىماند ) و همراه با پيه براى سوختن از آتش ، خاكستر اسفنج براى قطع خون ، پاشيدن مورد براى سوختگى ، اشق با عسل براى پاكسازى قرحهها ، ضماد ريشه نى براى خارج كردن نوك پيكان ، پشكل ميش براى سوختگى از آتش ، بقم براى قطع خون و گوشتآورى پوست تخممرغ سوخته ، پوسته پياز سوخته ، روده گوسفند سوخته براى قرحههاى آلت مردان ، توتيا براى قرحهها حتى سرطان و در مرهمها براى قرحههاى آلت مردان و بيضه ، پاشيدن جدوار براى قرحههاى بدخيم كهنه و زدودن گوشت مرده و بهبود بخشيدن به زخم ، انغوزه