از دهن يا جاهاى مرطوب و سست بدن و گاه از جاهاى ديگر بدن سر مىزند و باز مىشود و آب زردى از آن بيرون مىآيد ، اين دانه خارش و سوزش و التهابى بيش از حد توانائى دارد چشم‌هاى بيمار اشك‌ريزى دارد و دانه‌هائى كه در دهان است بيشتر مانند تاولهائى كه از آتش پيدا شده به شكل دانه قهوه مىباشد و چه‌بسا كه در ميان آن خط سياهى است و گاهى نيز مانند دانه‌هاى بيمارى بلخيه در همه بدن پراكنده است و رنگش مسى است و مىشكافد و سر باز مىكند و آب زردرنگى از آن بيرون مىآيد ، سپس چركى و متورم مىشود . اين بيمارى ناراحتى بسيارى براى بيمار در بردارد و از همين روى همه از آن و سوزش و دردناكى آن بيزارند اما خدا بر ما منت گذارده كه درمان خوبى براى آن بافته‌ايم ليكن مردم و پزشكانى كه نادانند بر خطا رفته‌اند و گمان مىبرند كه اين بيمارى از صفرا است و دليل آنها همان سوزش و التهاب است و ازاين‌رو بيمار را وادار به خوردن سردى مىكنند كه پى - آمدش بيماريهاى مزمنى مانند كورى ، كرى ، فلج ، لقوه ، رعشه ، قطع نسل ، نازائى و غير اينها است اما مشاهده بخلاف اين است و خلاصه تحقيق اين است كه اصل اين بيمارى از طرطيرى ملحى است كه حرارت غريبى به آن رسيده

--> - الافرنجى آبله فرنگ ، آتشك و سيفليس يا كوفت را ذكر كرده است و بهر حال از توضيحاتى كه در ذيل نامهاى مزبور آمده بنا به اعتقاد پزشكان اين‌طور به نظر مىرسد كه اين بيماريها نيز مراحل مختلفى از سيفليس مىباشند كما اينكه به نظر مؤلف اعلى الله مقامه مبناى همه آنها يكى است كه همان طرطير ملحى است و براى درمان آنها نيز تركيبات جيوه‌اى مانند تربد معدنى ( كالومل ) را مفيد مىداند و در توضيح مربوط بجرب نيز مىفرمايد كه براى طرطير ملحى هيچ چيز بهتر از تربد معدنى نيست . مترجم