و مىفهميم كه اثر گذاشته است و بنفش‌رنگى اثر بدى ندارد . اگر مايه را از گاو گرفته باشند بنفشى آن بيش از آن است كه از انسان بگيرند كه اين نوع سفيدتر است . به‌هرحال اينها كه گفتيم بآزمايش رسيده و ترس ، ضرر و تلفى ان شاء الله ندارد اما به‌طورىكه در آزمايش مشاهده شده كه تلفات آبله معروف 25 % مىباشد اما در آدمهائى كه با مايه آبله انسانى كه قبلا مايه‌كوبى نشده‌اند واكسينه شده باشند پنج درصد است و در آنها كه از مايه آبله انسانى كه قبلا با مايه آبله گاوى مايه‌كوبى شده‌اند استفاده كرده‌اند به هيچ وجه تلفاتى ديده نشده مگر آنكه دليل ديگرى بر مرگ آنان باشد و اين تفضل خداوند بر ماست اما مردم ، شكرگزار نيستند . اگر آبله همه‌گير شد و دسترسى بمايه آبله نباشد بايد به بيمار شير ماديان و شير الاغ بنوشانند و سپس اگر آثار غلبه خون ديده شد او را فصد كنند و بعد هر روز ترياق الافاعى ، برشعثا ، ترياق فاروق يا پازهر و مانند آن به او بخورانند تا هوا در او اثر نكند زيرا آبله از نوع بيماريهاى معده‌اى و از جنس طاعون است و به همين دليل در نقاط مرطوب كه زودتر تعفن مىيابد استعداد همه‌گيرى و با و طاعون وجود دارد بنابراين بايد همانطور كه از بيماريهاى وبائى پرهيز مىكنند از آن نيز بپرهيزند . اگر عوارضى ظاهر گرديد و آثار تأثير هوا پيدا شد « 1 » و تب آمد بايد بينى بيمار را به خون بيندازند و يا گوشها و يا پيشانيش را خراش دهند ، يا اكحل را فصد كنند تا خون زياد از او بيايد و بايد با گشنيز ، عناب ، ترشك ، شربت

--> ( 1 ) همانطور كه قبلا هم توضيح داده شده در پزشكى قديم معتقد بوده اند كه بيماريهاى همه‌گير در اثر تعفن هوا پيدا مىشوند و اين نوع بيمارىها را نوعا امراض وبائى مىناميده‌اند . مترجم