الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

510

دقائق العلاج ( فارسي )

و يا دشوارى تعفن آن ، زيرا اگر خلط زياد باشد زودتر جمع مىشود اما حدى براى زمان ريشه كن شدن آن نيست . از نظر قوام هرچه خلط رقيقتر باشد ، آسانتر به جائى مىريزد و هرچه خميره قويتر و خلط رقيقتر ، گرمتر و فاسدتر باشد عفونت‌پذيرتر است ، چه زيبقى باشد چه كبريتى يا ملحى ، پس دوره‌ها قابل اعتبار نيستند اما علامات مختلف معتبر است و نه اين است كه اگر ادوار مختلف باشد تب از نوع مركب است بلكه اگر علامات يك نوع جمع باشد تب از نوع بسيط ، و الا مركب خواهد بود . بنابراين تب زيبقى ممكن است هر روزى و يا يك در ميان و يا بيشتر باشد و كبريتى و ملحى نيز چنينند و ممكن است هر سه يا چهار يا پنج يا شش روز و يا بيشتر باشد البته نوعا بلغم در بدن انسان بيش از صفرا و صفرا بيشتر از سوداء و سوداء غليظتر است و كمتر عفونت‌پذير مىباشد و پس از آن بلغم و صفرا قرار دارند اما اينها همه در وقتى است كه همه چيز بر نظم طبيعى باشد ، ليكن در حال بيمارى ، نظام طبيعى بهم مىخورد و همه چيز ديگرگون مىگردد . پس در همه احوال بايد بعلامات توجه داشت زيرا مطمئن‌تر و پابرجاتر مىباشند . اينك مىگوئيم كه تب زيبقى را كه ماده‌اش غليظ باشد لثقه « 1 » و نوبه آن را كه ماده‌اش لطيف باشد « 2 » مواظبه ناميده‌اند و انواع آن را چنين ذكر كرده‌اند

--> ( 1 ) از عبارات اين قسمت تا آخر فصل پيداست كه مؤلف ا ع فقط اصطلاحات پزشكان پيشين را نقل فرموده است به همين دليل عينا نقل گرديد و واژه‌اى فارسى بجاى آنها گذاشته نشد . مترجم ( 2 ) در كتاب قانون آمده است براى درمان تب لثقه ، گل سرخ شش جزء رب السوس ، شاه‌تره ، سنبل از هركدام چهار جزء ، مصطكى سه جزء كهرباء سه جزء ، انيسون دو جزء . مؤلف اعلى الله مقامه