نمىيابد تا در نتيجه تب ناگهان پيدا شود پس چون پيدايش و جريان و تعفن خلط تدريجى است تب ناگهانى پيدا نمىشود و لازم مىآيد كه همراه با غلبه تدريجى خلط بتدريج بالا برود و سپس همين‌كه طبيعت چيره شد بتدريج پائين بيايد و اگر سبب آن آن‌طور كه مىگويند از عفونت خلط مىبود لازم بود كه تب بتدريج پيدا و سپس قطع شود . اما تحقيق اين است كه امراض از خلط تنها نيست بلكه ناشى از خلط و روح آنست به اين نحو كه اگر خلط غليظى در جائى از بدن پيدا شد و به آن چسبيد و فاسد شد مثل تخم يك گياه يا خميرمايه براى خمير يا نطفه براى حيوان است و ذكر هريك از اين مثالها رازى دارد . « 1 » اينك مىگوئيم كه هرگاه در كبد خلطى توليد شود و در رگها جريان يابد و به خلط فاسدى برسد مانند خميرى كه خميرمايه به آن بزنند و يا استحاله آب و

--> ( 1 ) در مقاله پنجم باب چهارم فصل نوزدهم همين كتاب مؤلف ( ا ع ) مطالبى فرموده است كه هر مرض طبيعى در اثر شيطان زنده‌اى پيدا مىشود كه از ساكنين زمين اول است و در كتاب رجوم الشياطين كه آن را يك سال پس از اتمام دقائق العلاج درباره اعمال شياطين از جمله ايجاد بيماريها تأليف كرده در آسمان نهم نجم ششم و نيز ختام كتاب توضيحى فرموده كه به صورت پاورقى در ذيل مطالب مزبور نقل شده بدين خلاصه شيطانهائى بيمارىزا هستند كه جمادى گياهى و حيوانى مىباشند و پزشك بايد با دارو و درمان آنها را بكشد و محلشان را خراب كند . به اعتقاد مترجم آن بزرگوار به صرف قريحه خداداد و استدلالات حكمتى علت ايجاد بيماريها را با توجه به نوع آنها حيوانى ( ميكربها ، پارازيتها و غيره ) و گياهى ( قارچها و باكتريها ) و جمادى ( ويروسها و ريكتسيها كه تقريبا حد فاصل موجودات زنده و غير زنده‌اند ) دريافته بوده و در اينجا هم سه نوع مثل آورده و تأكيد فرموده كه هريك رازى دارد . مسئله جالبى كه بايد تذكر داده شود اين -