الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
428
دقائق العلاج ( فارسي )
سببهائى است كه كبد و معده را ضعيف مىكند كه درمان آن گذشت . درمان آن اين است كه نخست با شير خشت و آب انار در حال حرارت و با حب - الدند در حال رطوبت مزاج را لينت بدهند و غذاى بيمار خربزه و ساير خوردنيهائى است كه در استسقاء گفته خواهد شد ، سپس بايد كبد را با حب الشفاء در گرمى و با حافظ الصحة در برودت تعديل بخشند و نيز يك تا پنج گرم اشوس طرطر و همچنين انتيموان زجاجى و جوارشنها بخصوص جوارشن عنبر ، اشوس ساجى ، شربت افسنتين ، ماء الاصول چهارم و سركه عنصلى از پنج تا ده گرم كه در آب جوجه ريخته باشند براى آن مفيد مىباشد و نيز جدوار اگر در آب سائيده شده باشد براى خردسالان تا هشتاد سانتىگرم و دو و نيم گرم براى بزرگسالان مفيد است و همچنين هرچه كه معده و كبد را اصلاح كند سودمند مىباشد . اگر ورمى بدون سبب ظاهرى پيدا شد فاروق الليّن و يا جوهر الاشوس همراه با آبهاى مناسب و تربد معدنى بايد تجويز شود . فصل استسقاء اين بيمارى ( Hydropisie ) از بدى مزاج كبد كه سبب سردى خون مىگردد پيدا مىشود و اين حالت يا از برودتى است كه بسبب غذاها و داروها و غير آن بكبد مىرسد كه در اين حال خون در آن نضج نمىيابد و در اندامها پراكنده مىگردد كه در نتيجه متورم مىشوند يا از حرارتى است كه بكبد رسيده و آن را خشك مىكند و از نيروى گوارشيش مىكاهد زيرا گوارش درست ، بسته به حرارت و رطوبت است و درستى كار كبد نيز به اين دو بسته است و چهبسا كه علت اصلى ، بدى مزاج معده است كه كيلوس را خوب نمىسازد و بدنبال آن