الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
413
دقائق العلاج ( فارسي )
ريوند ، تخم ريحان با صمغ عربى ، جوهر توتيا چهل سانتىگرم تا صد و بيست سانتىگرم همراه با آب جوجه سودمند است و نيز برداشتن شيافى از ترياك ، مرّ و زعفران مفيد مىباشد و همچنين قسمتى از يك رشته را به ترياك مىآلايند و آن را داخل مقعد مىكنند و پس از آرامش درد بيرون مىكشند و نيز تنقيه كردن بيست سانتىگرم ترياك همراه با آب برنج پخته ، پيچ ، درد ، خون و بيرونروى را آرام مىكند . فصل ليزى رودهها موادى كه به بدن وارد مىشوند سه دستهاند يا در بدن اثر مىگذارند ( اينها سم هستند ) يا اينكه با بدن اثر طرفينى دارند ( آنها دارو مىباشند ) و يا بدن ، در آنها اثر مىكند ( اينها غذايند ) و ميان اينها بر زخهائى هم وجود دارد . بنابراين اگر غذائى وارد بدن شد كه از هر حيث درست بود ، بدن در آن اثر نموده و اجزاء اصلى آن را اولا در معده جدا مىكند ، سپس در كبد و اندامها هريك از اجزاء مفيد آن غذا به راه خود مىروند و تفالهها هركدام از راه طبيعى خود خارج مىگردند . پس اگر در آثار بهمخوردگى ببينيم مىدانيم كه در مؤثر بهمخوردگى بوده چه كلى باشد و چه جزئى . اينك مىگوئيم اگر غذائى همانطور كه خورده شده بيرون برود ، كار معده به تباهى كشيده و ليز شده ولى اگر مانند آب كشك باشد مىگوئيم معده كار خود را كرده اما غذا در بين راههاى معده و كبد فاسد شده ، چه ، معلوم مىشود كه كبد آنچه را كه لازم داشته جذب نكرده است ، اما اگر مدفوع همراه با خلطهاى مختلف و نيمه گوارده دفع شود نشان آن است كه نخست غذا از معده رد شده و براههاى خود رفته است و اجزايش از يكديگر جدا شده اما باز جذب نشده و بمعده برگشته ، بنا