الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
397
دقائق العلاج ( فارسي )
بوسيله ايارجها است ، ضمنا بيمار بايد از انواع گوشت بپرهيزد و بشوربائى كه بزند ( قنابرى ) در آن باشد و با دارچينى ، خولنجان ، نعناع و پونه معطر شده باشد قناعت كند گاهى در معده بادهائى پيدا مىشود و زياد مىگردد و تا ناحيه پهلو پيش مىرود و سببش غذاهاى سردى است كه طبيعت توانائى گوارش آنها را نداشته و بخارهائى كه پيدا شده راه گريز به صورت باد گلو يا دفع باد از راه مقعده را ندارد و برودهها فشار مىآورد و قولنج بادى در شكم پيدا مىشود كه تا ناحيه پهلو را فرا مىگيرد علامتش كششى سنگينى و نفخى است كه پس از خوردن غذا پيدا مىشود ، بيمار اشتهاى خوردن را از دست مىدهد ، گاه مبتلا بسردرد مىگردد و در اطراف نافش قرقر مىكند درمانش خوردن سفوف مقوى ، حب انغوزه ، حقنه بيست و يكم ، روغن حب عرعر و سفوف مقلياثا است و بيمار بايد از ميوهها و سبزيها و خوراكهاى نفخدار مثل باقلا عدس نخود و مانند آن و نيز نوشيدن آب سرد خوددارى كند . همچنين تنقيه با داروهاى بازكننده و اگر بيمار بتواند ، گرسنگى ، براى دو يا سه روز سودمند است اما اگر تاب آن را نداشته باشد كمى آب گوشت همراه با ادويه معطر و نيز سير و انغوزه مفيد است ليكن ترشيها و خوراكهاى قابض و غليظ و چيزهائى كه توليد يبوست كند زيان دارد . پيچش در پائين ناف به علت گشادگى رودهها كمتر از پيچش بالاى ناف است . اگر همراه با درد رودهها دست و پا سرد شود بيمارى بدى است و بههرحال نبايد كارى كنند كه بادها زندانى شوند زيرا اگر اين حالت به طول بكشد استسقاء و قولنج « 1 » پيدا مىشود و چهبسا كه درد بمعده بكشد تا از راه دهان
--> ( 1 ) در قانون آمده است كه اگر قولنج در اثر ماندن مدفوع و بلغم باشد در ربع ليتر آب اشنان چهل گرم روغن كنجد و 12 گرم بوره مىريزند و تنقيه مىكنند . مؤلف ( ا ع )