الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
391
دقائق العلاج ( فارسي )
چهبسا كه بيمار مدهوش شود و تشنج و اختلاط حواس پيدا كند و خوابهاى بد ببيند و بيمار حواس پنجگانه را بجز پساوائى ( لامسه ) از دست بدهد درمانش خوردن كمى ايارج فيقراء و آب عسل رقيق است و براى اينها چه خوب داروئى است صبر ، عنزروت ، كندر ، ريشه شيرينبيان و مرّ مكى از هركدام يك جزو پس از پاك شدن مزاج دوغ گاو و شربت به و انار به بيمار بخوران « 1 »
--> ( 1 ) براى رفع تشنگى خواص كاهو و خشخاش و سركه و خمير ترش و آرد در فصل نوادر ذكر شده و نيز براى سركه و پسته و زنيان خواصى براى ناراحتيهائى كه در ناف حس مىشود در مفردات در آن فصل آمده است . مؤلف ( ا ع ) در زاد المسافرين آمده است كه در امراض گرم ، آمله ( آملج ) معده را تقويت مىكند و اشتهاآور است و هليله زرد و سياه نيز چنينند و معده را دباغى مىكنند و سستى آن را مىزدايند هليله كابلى مقوى و كمك براى گوارش است ، بستگيها را مىگشايد و پرز معده ( خمل ) را مىافزايد . تخم اسفرزه براى احساس گزش و تخم فرفخ ( خرفه ) براى گزش فم معده مفيدند ، بستانافروز معده را پاك مىكند و حرارتش را فرومينشاند كه بايد پنج گرم از آن را با سكنجبين ، خرفه و سيب بپزند مقوى هم هست و اگر در خمير بگذارند و بپزند بر اشتها مىافزايد و اسهال خونى را بهبود مىبخشد و اگر آن را آرد كنند مقوى است و از قى جلوگيرى مىكند ، تمر هندى براى قى و اندوه سودمند است و دانه مورد مقوى معده و رودهها است ، دانه انار از قى جلوگيرى مىكند و تهوع را مىنشاند ، غوره فم معده را تقويت و صفراء را دفع مىكند ، برگ ترشك تشنگى را كم مىكند و قى و تهوع را فرومينشاند ، اشتها را خوردن گل ارمنى كم مىكند خشخاش براى رطوبت معده و نزله آن ، سركه براى دباغى كردن معده و كمك بگوارش ، زياد كردن اشتها و تسكين تشنگى مفيدند ، هلوى پخته -