الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
388
دقائق العلاج ( فارسي )
نارجيل بحرى ( نارگيل دريائى ) نارنج - بزر النارنج ( تخم نارنج ) نانخواه ( زنيان ) نعنع ( نعناع ) وج ( اگر ) هندبا ( كاسنى ) يبروح الصنم ( مهرگياه ) اينها ادويهاى است كه داراى خاصيت پازهرى است و هركدام را كه مناسب حال بيمار باشد مىتوان بعنوان مسهل و يا غير مسهل به كار برد و بايد بر خدا توكل كرد و از او شفا خواست . در مقاله چهارم ترياقى براى هوا ذكر كردهايم اگر خواستى آن را تركيب كن بطور كلى معجونها و ربها و شربتها زودتر فاسد و ترش مىشوند و اگر كسى بخواهد آنها را نگاهدارى كند بايد آنها را با عسل يا شكر بقوام آمده خمير كند و بايد در آن نسخه ، حرارت و برودت را مراعات كنند بنابراين اگر با عسل تركيب كنند بايد با حرارت عسل برابرى داشته باشد و بدانكه اخلاط بدن چهار است دوتا مرطوبند و دوتا خشك اما در بين داروهاى تر تاكنون سمى ديده نشده زيرا در سم بايد تندى و نفوذ و برندگى و خاصيت جدا - كننده باشد و اين خاصيتها در شأن رطوبت نيست و به همين دليل است كه سم مرطوب وجود ندارد البته سم در مرطوب بيشتر از خشك اثر مىكند ، دو خلط ديگر باقى مىماند اما بارد آن و اگرچه بر خلاف زندگى و بلكه بر طبيعت مرگ است و رسيدن آن بروح بدون حرارت دور از ذهن مىباشد و چون جامد است نيروى نفوذكنندهاى ندارد و هميشه در مركز خود مىماند پس سميت در سرد خشك ما دام كه در آن حرارتى نباشد تصور نمىشود بنابراين همه زهرها داراى حرارت و نفوذ بوده و برنده و محرّك و از بين برنده روح مىباشند و اين تحريك و تصرف بزرگ و با تندى بجز در حرارت قابل قبول نيست پس زهرى نيست مگر آنكه گرم است اما اگر داروئى بسبب كمك - كردن يا خاصيت فرونشاندن يا غير آن كسى را بكشد از اين باب كه زهرند