الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

366

دقائق العلاج ( فارسي )

سائيده و يك جزء نعناع با آن مخلوط كرده مىخورند و نيز معده را با گل سرخ ، صندل سفيد و سياه ، عود قمارى و به اندازه يك جو ( ده سانتىگرم ) زعفران با سماق ضماد مىنمايند . اگر قى ايستاد و بيمار به غذا نيازمند باشد كم‌كم آب آلو و آب انار و آب تمر هندى به او مىدهند و اگر مزاج لينت داشته باشد ، رب سيب ساده ، رب به ، رب ريواس ، آب اترج و مانند آن به او مىدهند پس از آن او را تنقيه مىكنند تا مواد زائد را به پائين بكشد و پس از آن مسهل مىدهند تا اندازه ماده و گزش آن را كم كند بعد گلنگبين ، حب الصفراء ، حب نارمشك و رب سقمونيا به او مىخورانند براى اين بيماران ايارج صغير ، ايارج فيقراء و حب الايارج هيجدهم و روغن عرعر و روغن كهربا اگر با قى خون همراه باشد مناسب است . شربت انار همراه با نعناع براى صفرائىها و غش و نيز ملح - الخبث همراه با سماق كوفته با آب سرد و زيره براى قىهاى بسيار شديد و مراق ( شرح اين بيمارى در فصل بعد خواهد آمد - مترجم ) و مانند آن مفيد است . اگر قى از سردى و بلغم ترش يا شور باشد كه نشانيش كمى تشنگى و بيرون آمدن بلغم است بهمان‌طور كه پيش از اين گذشت رفتار مىشود مگر آنكه اگر بقىآور نيازى باشد شويد پخته ، نمك ، تخم ترب و مانند آن خوب است و نيز خوردن اسپنددانه همراه با آب گرم ، روغن كنجد و عسل مناسب است . براى تقويت معده اين بيماران شربت افسنتين و چيزهايى كه در ضعف معده گفتيم سودمند مىباشد و آب اسپنددانه طويل براى آنها نافع مىباشد و بايد غذاهاى معطر شده ( با ادويه ) بخورند . اگر در معده ترشى زائدى باشد نخست ترشى زياد را با آنچه گذشت درمان مىكنند و گاهى همين درمان بس است . اما تهوع از خلط لزجى است كه بمعده چسبيده و معده نمىتواند آن را