گرسنگى ، روزه بلندمدت ، غذا يا داروى گزنده تند يا زمخت يا كيموس تلخ و گزنده و سردى مزاج معده . اينك مىگوئيم اگر سكسكه از پرى معده باشد درمانش وادار كردن بيمار به قى با زاجها يا انتيموان و خربق است ، بعد بايد داروهائى كه گرم‌كننده معده است مانند زنيان ، آويشن ، حب الزاج ، حب گنه‌گنه و مانند آن از نيروبخشهاى معده به كار رود « 1 » و از آزمايشها اين است كه پوست خشك خوشه خرما كه با آب سائيده شده براى تسكين سكسكه مفيد است ، غذاى اين بيماران كباب معطر شده با بزرها مىباشد « 2 » اما اگر سكسكه در اثر استفراغ زياد پيدا شده باشد درمانش مانند درمان حال نقاهت است غذاى بيمار گوشت جوجه يا درّاج و بزغاله و تخم‌مرغ نيم‌پز همراه با نعناع و باديان و امثال آن است و بايد عطسه‌آور به كار ببرند و عطرهاى نيرو - بخش براى مغز را ببويند . اما اگر سكسكه در اثر گزش دارو و امثال آن پيدا شود علامتش احساس پيچش ، تشنگى ، التهاب ، ناراحتى و اندوه است و درمانش خوردن قىآور است كه پيش از اين گفته شد و برحسب مزاجها متفاوت است ، پس از آن نوشيدن ماء الشعير با آب انار شيرين و آب كدو و خيار و نوشيدن لعاب تخم اسفرزه ، لعاب به‌دانه و روغن بادام مفيد است اما اگر از سردى باشد كه بيشتر در نزد كودكان و سالخوردگان پيدا مىشود درمانش تقويت معده با جوهر گنه‌گنه ، حب الزاج ، حب گنه‌گنه و مانند آن است كه در مقاله چهارم گفته خواهد شد . گاهى سكسكه از نفخ تند غليظى

--> ( 1 ) دارچينى ، ريوند ، زراوند و سداب خواصى در سكسكه دارند كه در مقاله پنجم باب مفردات آمده است . مؤلف ا ع ( 2 ) بآزمايش رسيده كه اگر پولك زردى را كه به پوست سخت پسته چسبيده جدا كنند و بجوشانند و بخورند براى سكسكه مفيد است . مترجم