توضيح آنكه گوشت چهره بيماران ريوى سست و سفيد مىشود . فصل ذات الجنب اين بيمارى ( Pleuresie ) ورم پرده‌هاى درونى سينه و رباطهاى كبد يا طحال است « 1 » و گاه ورم در حدود فقرات پشت پيدا مىشود . اگر سبب آن از خون باشد علامتش تب دائم و احساس درد و پيچش در اندام آماس كرده مىباشد و نيز تنگى نفس و سرفه شديد همراه با درد ، نفس‌نفس زدن ، سرخى چهره ، پرى و ضربان رگها ، و در بسيارى از بيماران تشنگى و خشونت و خشكى زبان ، بيخوابى ، هذيان ، دفع خون از ريه نيز از علامات اين بيمارى است . اگر صفرائى باشد علاوه بر اين علامات پيشاب زردرنگ است و ساير عوارض شديد مىباشد . در نوع بلغمى تب و درد كمتر است اما پيشاب و خلط سينه هر دو سفيد و غليظند و اگر بيمارى از سودا باشد بدترين نوع است و علاماتش مانند نوع صفرائى است . اما چهره بيمار و خلط ريه او تيره رنگ و تكه‌تكه است ولى درمان همه انواع يكى است . فرق بين ورم كبد و ذات الجنب در اين است كه در آماس كبد نبض موجى است و چهره زرد ، سرفه خشك ، زبان مايل بسياهى ، پيشاب غليظ و مانند بيماران استسقائى و مدفوع از نوع مدفوع بيماران كبدى مىباشد و احساس درد در ناحيه كبد است ، كه در ذات الجنب چنين نيست ولى درمانش بتفصيل مانند ذات الريه است مگر اينكه در ذات الجنب نوع سودائى بايد بيشتر بسرد كردن مزاج بپردازند

--> ( 1 ) مؤلف اعلى الله مقامه در اينجا انواع ورمهاى پرده‌هاى درونى را برشمرده و نام مخصوص آن را ذكر كرده اما نام عمومى آنها را ذات الجنب ياد فرموده است ولى چون اين نامها فارسى ندارد از ذكر يكايك آنها خوددارى شد . مترجم