الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
312
دقائق العلاج ( فارسي )
دهن است و علاجش حافظ الصحة است و اگر نيازى به پاكسازى باشد بايد ايارجها را به كار ببرند . براى درمان ورم در دهن نگهداشتن حريره نيمه گرم يا آرد پخته گندم مفيد است كه بايد چند بار تكرار شود و در ساير موارد اين داروها مفيد است : كتيرا ، تخم مرو ، مغز بادام شيرين ، سريش ، ريشه مارچوبه ( هليون ) گل خطمى كه هريك به تنهائى يا باهم و يا پارهاى از آنها را با مغز هسته تمر هندى بكوبند و بر قطعه پنبهاى بپاشند و بر لثه بگذارند « 1 » . اگر در لثه دانههائى پيدا شد تخم بارهنگ را با پنبه كهنهاى مىكوبند و بر آن مىگذارند فصل تيرهرنگ شدن دندانها اين بيمارى اگر به حالت چركين گرديدن دندانها باشد از ناتوانى بنيه و كمى توانائى در دفع آنها است و اگر رنگهائى بر روى دندان ثابت شده باشد يا خارجى و از جهت استعمال داروهايى است كه آنها را رنگ كرده يا داخلى و از جهت موادى مىباشد كه بدندانها چسبيده است « 2 » اگر علت داخلى باشد درمان دشوار است و اگر خارجى يا از كمتوانى باشد درمانپذير مىباشد چيزى كه رنگ را مىزدايد زنگار ( اكسيد آهن ) محلول در عسل است و نيز اگر كف دريا و نمك را بر دندانها بمالند سفيد مىشوند و اگر شكر مخلوط با آنها باشد قويتر مىگردد و نيز خاكستر در منه ، پشم ، سم حيوانات نيز صدف مخلوط با سركه . همچنين زاج سفيد سوخته و نمك سوخته و
--> ( 1 ) جرميلك ، سركه ، طيون و درخت رز خواصى براى ورم لثه دارند كه در باب مفردات مقاله پنجم آمده است . مؤلف اعلى الله مقامه ( 2 ) در عود و بز خواصى براى درمان تيره شدن رنگ دندانها هست كه در باب مفردات مقاله پنجم ذكر شده . مؤلف اعلى الله مقامه