الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
264
دقائق العلاج ( فارسي )
چيزهاى غيبى و حتى علوم سخن مىگويند يا چيزهائى مىگويند كه كسى آن را نمىفهمد و گاهى نيز گنگ مىشوند ليكن حركتهاى غير منظمى دارند اما پس از اجراء عزائم اين ارواح شيطانى بيمار را رها مىكنند و ديگر او را آزار نمىدهند تا طبيعت بر بادها و لو بلافاصله پس از عزيمه چيره شود كه در حقايق الطب راجع به اين مطلب مفصلا بحث كردهايم . فصل ماليخوليا ماليخوليا ( Melancolie ) ، سبب اين بيمارى گرد آمدن سوداى خالص ( كه از سوختن اخلاط يا از بخارهاى سودائى كه در مغز پيدا مىشود ) مىباشد اين سوداء يا از كيموس سوداوى مخصوص بمغز حاصل شده يا از همه بدن است و گاه در مراق « 1 » زخمهائى پيدا مىشود كه خون در آنها مىسوزد و به سودائى تبديل مىگردد كه بخار مىشود و بمغز ، راه مىيابد يا در اسپرز ( طحال Rate - ) سودائى گرد مىآيد و آن را پر مىكند و آنگاه بخار مىشود در اين هنگام است كه طحال ورم مىكند و همچنين ممكن است كه اخلاط بعلل روحى از قبيل زيادى فكر و اندوه بسوزند ( همينكه روح به باطن متوجه شد حرارت در آن جمع مىشود و اخلاط بتدريج مىسوزند ) اين نوع بيمارى بيشتر در علما مانند رياضىدانها و فلاسفه و اصحاب تصوف و تصور پيدا مىشود گاهى ممكن است كه در اثر استعمال بنگ كه توليدكننده سودا در بدن است بوجود آيد و نيز گاهى در اشخاصى كه بخارج شدن خون عادت دارند مثل كسانى كه مبتلا به بيمارى بواسير مىباشند و نيز زنها كه عادت ماهانه دارند ممكن است پس از بند آمدن خونريزى و گرد آمدن خون سودائى در آنها پيدا شود همچنين گاه
--> ( 1 ) نوعى ماليخوليا است كه گردن شخص مبتلا كلفت مىشود ( ف . م )