فصل زكام « 1 » و نزله « 2 » زكام ضعفى است كه در مغز به علت سببهاى داخلى يا خارجى پيدا مىشود

--> - و نوشدارو و جوارشن افضلى و ترياق فاروق كه آن را در گلاب كه با نبات شيرين شده باشد و يا با جوشانده باديان ( رازيانه ) با عسل و يا زنجبيل پرورده و يا هليله پرورده و يا آمله پرورده و گلقند و آب دارچينى مىجوشانند و مىخورند و زردچوبه و گلاب يا قرنفل يا فلفل و يا زنجبيل يا روغن قسط ( كست ) و يا روغن فرفيون و يا روغن بابونه يا ياسمين بر سر مىمالند . از داروهاى آزمايش شده‌اى كه در كتاب قانون براى درد سر ذكر شده چكانيدن اين داروى مخصوص بينى است : مشك ، ميعه ( ماده صمغى مثل سقز ) و عنبر كه آنها را مىكوبند و الك كرده و مخلوط مىكنند و ببينى مىكشند در مقاله پنجم در باب مفردات براى درد سر داروهائى ذكر شده از قبيل پاچه و بخور الاكراد و تخم‌مرغ و جلابا ( جلب ) ، گلقند يا گلشكر ، جوزماثل خرزهره ، خاكستر ، زرآوند ، زرنباد ، سداب ، غاريقون ( قارچ چمن ) ، گشنيز مرزنجوش ، آجر ، مشك و نارنج . از مجربات مذكور در كتاب قانون است : خيار دشتى ( قثاء الحمار ) و افسنتين را با آب و روغن زيتون مىپزند تا زردرنگ شود و آن قسمت از سر را كه درد مىكند همراه با آب و روغن زيتون گرم مىشويند و تفاله آن را بر سر نطول ( ضماد ) مىكنند . ( 1 ) Rhume ( 2 ) Fluxion بعضى از عوارض حساسيت يا آلرژى در پزشكى قديم نزله ناميده مىشده . مترجم