فصل داروهاى تسكين‌دهنده درد و خواب‌آورها در پاره‌اى از بيماريها تا درد ناشى از آنها را تسكين ندهند اميد به بهبودى كم است مانند قولنج ( Colique ) ، زخمها ، سردردها و بيماريهاى ديگر بلكه بايد بگوئيم كه درمان درست ممكن نيست مگر آنكه درد آرام بگيرد زيرا طبيعت دردمند پيش از آنكه بدارو پاسخ گويد به درد مىپردازد مگر آنكه درد زياد نباشد و طبيعت بتواند از آن روى برتابد كما اينكه براى قطع كار مسهل دست و پا را كه درد متوجه آنها است بايد ببنديم و يا مثلا در سكسكه با ترساندن بيمار يا وادار كردن او به عطسه‌اى كه بينى او را بيازارد از آن جلوگيرى مىكنيم زيرا تا طبيعت متوجه به درد باشد به چيز ديگر نمىپردازد از اين رو است كه بداروهاى مسكّن و خواب‌آورها نيازمنديم اما بايد داروهاى مخدر را بتدريج و همراه با داروهائيكه از زيان آنها بكاهد به كار ببنديم . و بايد بدانيم كه زيان اين داروها در بيماريهاى سرد و گرفتگيها بيشتر است . اما پاره‌اى از داروهاى مناسب در اين‌باره عبارتند از : حب الشفاء ، حافظ الصحة ، معجون فريادرس ، الدواء الجامع ، لودانو به صورت ضماد يا شربت ، ترياك ، دهن جوزماثل ، دهن البلسمو ، و الكسير ذو - الخاصية براى دردهاى درونى . برشعثا و دهن الشقاق براى درد اعضاء و زخم و دهن البلسان ، الدهن المثلث شصت و نهم و روح الملح به صورت ضماد و نيز فلونيا براى همه دردهاى اندرونه و القرص المسكن و داغ كردن با مرهم ذراريح و روغن ذراريح و قرص المثلث . اما از داروهاى مفردى كه خاصيت تسكين‌دهنده دارند مىتوان داروهاى زير را نام برد :