موجود در رگها نيز مىباشد زيرا همين‌كه طرطيرها نضج گرفت طبيعت آنها را از خلطهاى مفيد جدا مىكند و دفع آنها برايش آسان مىگردد و آن طرطيرها را اگرچه در عروق باشد بيرون مىراند كما اينكه اسهال با نيروى طبيعت بدن پيدا مىشود . اگر اين علامات از آغاز بيمارى در مدفوع باشد دليل بىنيازى طبع بانضاج است . در بيمارىهاى ريوى و سينه‌اى اگر خلط نضج گرفته قوام يافته و آسان و بدون بوى بد در آغاز بيمارى بيرون بيايد دليل نضج است و اگر چنين نبوده و بعد اين حالت را داشته باشد دليل نضج در آن هنگام مىباشد پس نيازى بانضاج نيست . آب بينى اگر با نضج معتدل و قوام يافته‌اى پائين بيايد دليل نضج و در غير اين صورت نشانى زكام و يا نزله است . همين‌كه نضجى در خلط پيدا شد به كار بردن مسهل روا است . چيزهايى كه سبب انضاج مىشود در صفراى گرم داروهائى است كه صفرابر و سرد و تر است مثل ماء الشعير ، شير بز ، سكنجبين ، لعاب بزر اسفرزه ( قطونا ) ، هندوانه و شربتهاى سرد و ترش مثل شربت عناب ، شربت نيلوفر ، ماء الشعير با شكر و آلو ، و بزرهاى سرد . داروهاى سرد و تر مثل بنفشه ، نيلوفر و هزار بندك ( عصى الراعى ) ، تخم كاسنى و ريشه آن ، ريشه شيرين‌بيان ، خار خسك ، تخم خرفه ، خيار ، عناب ، سپستان ، تمر هندى ، زرشك و امثال آن است و اگر با خلط كمى بلغم هم باشد بابونه ، خطمى ، پرسياوشان ، گاو زبان ، باديان و امثال آن افزوده مىشود . و نيز آب سرد سبب نضج مواد صفرائى است مگر آنكه به علت سردى معده و كبد و ضعف آنها و ورم اندامهاى درونى و ضعف حرارت غريزى براى بيمار زيان‌آور باشد . اگر مواد بيمارىزا سرد باشد انضاجشان با داروهاى لطيف و مليّن و قطع‌كننده ماده است مثل مرزنجوش