نجيب الدين السمرقندي

مقدمه 8

شرح الأسباب والعلامات ( شرح نفيس الكرماني )

بارى ، مشك ما خود مىبويد نه اين اينكه فقط گفته عطار بر چهره‌اش رنگ ولعابى بنشاند واكنون كه از كتاب ومؤلف بگوئيم ، خود بهترين شاهد بر حسن آن وآشكارترين دليل بر ارج وقدر آن خواهد بود . اما « حكيم نفيس بن عوض كرمانى » . . . . از سال تولد أو چيزى يافت نشد اما قدر مسلم اين است كه در نيمهء أول قرن نهم مىزيسته است . نامش « نفيس » ولقبش « برهان الدين » مىباشد . أو در كرمان به دنيا آمد وبه دعوت الغ بيك گوركانى از كرمان به سمرقند رفت وبه عنوان طبيب مخصوص أو تا پايان عمر شاه در دربار أو بود وبه أشارت أو كتاب « الأسباب والعلامات » از تأليفات سمرقندى را شرح نمود . أو پس از مرگ شاه به وطن خود بازگشت وتا پايان عمر در آنجا بود . وى در مقدمهء « شرح الأسباب والعلامات » مىگويد : « من از خانوادهء پزشكان بوده‌ام ودر همان سن جوانى اشتغال به اين دانش داشته‌ام . . . » هم‌چنان‌كه گاهى هم نسخه‌هايى را از پدران خود تجويز مىكند . بنابراين ، أو از كساني است كه علم طب در خاندان آن‌ها موروثى بوده ولذا علاوة بر دانش نظري طب ، از فن عملي وبالينى آن هم بهرهء وافرى داشته وبا افزودن اين تجارب عيني كه اهميت آن در هر نوع مكتب درمانى خصوص در طب سنتي امرى واضح است بر نظريه آموزىهاى علمي وحكمي توانسته است حقيقتا شاهكارهائى در اين دانش بنگارد وكاوش‌هاى نظري وعملي خود را در آن‌ها جاويدان سازد . آنچه از تأليفات وى در دست است به اين شرح مىباشد : 1 . شرح الأسباب والعلامات : كه همين كتاب است وپيرامون آن مفصلا سخن خواهيم گفت . 2 . شرح موجز القانون : كه شرحي بر كتاب « موجز القانون » از تأليفات حكيم « أبو الحزم ابن نفيس قرشي » مىباشد واز ميان شروح مختلفي كه بر اين كتاب نوشته شده چون شرح سديدى ؛ شرح اقسرائى ؛ و . . . شايد بتوان بهترين شرح را همين كتاب دانست خصوصا در قسمت داروشناسى كه حقيقتا نوعي داروشناسى تخصصى وعلمي است كه در نوع خود كم‌نظير يا بىنظير است