پيشگفتار يكى از كارهاى ابتكارى وسودمند حكيمان ما ، تأليف كتاب هاى كاربردى ويژه شرايط خاص است كه كتاب زاد المسافرين نمونه اى از آنها است . مؤلف كتاب حكيم حاج ملا محمد مهدي بن على نقى شريف كه در أواخر دوره صفويه ومقارن فتنه افاغنه ( بين سال هاى 1142 - 1134 هجرى ) از سفر حج به أصفهان بازگشته بود وبه درخواست يكى از دوستان خود به نام ميرزا محمد إسماعيل كه تجربه سفرهاى مكرر ومستمر داشت با در نظر گرفتن شرايط خاصي كه مسافران با آن روبرو بودند كتابي به نام زاد المسافرين تأليف كرد ( سال 1141 هجرى ) . در اين كتاب بخش أول ناظر بر تدابير مسافرين ودستور العمل هاى بهداشتى وبخش دوم درمان بيمارى هايى است كه در شرايط عدم دسترسى به پزشك انجام آن توسط مسافران ميسر است ( 1 ) . كتاب حاضر كه توسط مؤسسه احياء طب طبيعي قم به سفارش مؤسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى ومكمل مقابله وتصحيح شده است عليرغم گذشت بيش از 3 قرن هنوز خواندنى ، آموزنده والهام بخش است واميد مى رود اينك كه حركت ملى بازيابى ، احياء وآموزش طب سنتي در دانشگاه هاى علوم پزشكى كشور رسما آغاز شده است با استقبال دانشجويان ودانش پژوهان روبه رو گردد . مؤسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى ومكمل

--> 1 . برگرفته از ديباچه كتاب زاد المسافرين وخرقه بخيه - انتشارات ويژه مؤسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى ومكمل ( 1383 ) .