منصور بن محمد ابن الياس الشيرازي

10

تشريح الأبدان ( فارسي )

رباط خود مدفون گرديده ، و يك بيت فارسى از او نقل كرده است : گر عشق نبودى و غم عشق نبودى * چندين سخن نغز كه گفتى ، كه شنيدى « 1 » الحاوى فى التّداوى كه به عربى نوشته شده ، نوعى كتاب درسى آن زمان به حساب مىآمد و در سال 1321 هجرى ( 1902 م . ) ترجمهء فرانسوى آن منتشر شده كه اين حاكى از اهميّت اثر مزبور است « 2 » . صاحب فارسنامهء ناصرى « 3 » از اين كتاب به « حاوى سغير » تعبير نموده و از الحاوى محمّد بن زكرياى رازى به « حاوى كبير » ، و اين بايد اصطلاحى مخصوص باشد ، و الّا معروف در عموم كتب طبقات اطباء و فهارس كتب و غيره نام كتاب نجم الدّين محمود ، الحاوى فى علم التّداوى است نه « حاوى صغير » . از اين كتاب نسخ متعدّدى در كتابخانه‌هاى مختلف دنيا موجود است ، از جمله نسخهء موزهء بريتانيا در لندن و نسخهء ديگرى در گوتا ( آلمان ) كه تاريخ كتابت آن سنهء 737 هجرى است ، و نسخهء ديگرى در كتابخانهء ليدن ( هلاند ) « 4 » ، و نسخهء ديگرى در كتابخانهء آستان قدس رضوى در مشهد كه مؤلّف فهرست آن كتابخانه سهو بسيار عظيمى نموده و آن را به محمّد بن زكرياى رازى نسبت داده است « 5 » . استاد احمد منزوى در فهرستواره نسخ خطّى ، نجم الدّين را متوفى 730

--> ( 1 ) . ر ك : تذكرهء هزار مزار ، ص 322 . ( 2 ) . ر ك : پزشكان نامى فارس ، ص 154 . ( 3 ) . فارسنامهء ناصرى ، ج 2 ، ص 141 . ( 4 ) . ر ك : تذكرهء هزار مزار ، ص 322 ( حاشيه ) . ( 5 ) . ر ك : فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء آستان قدس ، ج 3 ، ص 253 .