منصور بن محمد ابن الياس الشيرازي

5

تشريح الأبدان ( فارسي )

سرشناس آن دوران بودند و كتاب با ارزش وى به نام التصريف لمن عجز عن التأليف را براى تعليم طب ، بالأخص جراحى ، به فرزندش نگاشت . از جمله كتابهايى كه در دوره‌هاى بعد رواج بيشترى پيدا كرد ، يكى مختصر در علم تشريح تأليف عبد المجيد بيضاوى است . اين كتاب در سال 620 ه ق . نوشته شده و مشتمل بر شش باب مىباشد كه به ترتيب دربارهء استخوانها ، اعصاب ، سياه‌رگها ( آورده ) ، سرخ‌رگها ( شرايين ) ، عضلات و پوست مىباشد « 1 » . كتاب دوم ، صد سال بعد از آن نوشته شده و آشكارا مبتنى بر مطالب مختصر در علم تشريح است . اين كتاب ، تأليف منصور بن محمد بن احمد بن يوسف بن فقيه الياس شيرازى مىباشد . هر دو كتاب فوق الذّكر مصوّر هستند و اغلب تصاويرشان نيز رنگى مىباشند . در سال 798 ه . ق . وقتى منصور رسالهء خود را به زبان فارسى تأليف و به اميرزاده پير محمّد بهادر خان ( مقتول به سال 809 ه . ق . ) ، از نوادگان تيمور تقديم كرد ، پيشرفت بزرگى حاصل آمد . چنين تصوّر مىرود كه عدم مبادرت به تهيهء كتابهاى مصوّر كالبدشناسى قبلا هم ناشى از ممنوعيت آن در اسلام بوده است . در زمان مغول نسبت به چنين نافرمانى به قوانين شرعى نفرت كمترى احساس مىشد و در دوره‌هاى بعد نيز ، بالأخص دورهء صفويّه ، اغلب ممنوعيتها و محدوديتها از بين رفتند و علم

--> ( 1 ) . طب در دورهء صفويه ، ص 157 .