أبو سهل مسيحي وآثار أو بسمه‌تعالى أبو سهل مسيحي كه از پزشكان مشهور قرن پنجم هجرى واز معاصرين نابغة عالم پزشكى أبو على سينا است . وى أبو سهل عيسى بن إبراهيم المسيحي الجرجاني است كه علاوة بر پزشكى در علوم أدبي نيز از مهارت وشهرت بسيار برخوردار بود وخطى زيبا داشت . « 1 » شايد فصاحت وبلاغت كلام أو در آثار پزشكى ، برخاسته از همان ذوق ودانش أدبي وى باشد . سال وفات وى را 452 ه . ق نوشته‌اند . « 2 » ظاهرا أبو سهل همراه با برخى از دانشمندان همچون ابن سينا ، أبو على مسكويه ، ابن خمار وأبو نصر عراقي در دربار خوارزمشاه بسر مىبرد تا آنكه سلطان محمود غزنوى حسن بن ميكال را براي بردن اين دانشمندان نزد خوارزمشاه فرستاد ، اگرچه بعضي از آنان دعوت اجبار گونهء سلطان محمود را پذيرفتند اما برخى ديگر مانند ابن سينا وأبو سهل مسيحي فرار از ديار خوارزمشاه را قبل از رسيدن حسن بن ميكال برگزيدند . « 3 » در همين سفر بود كه أبو سهل مسيحي پس از 3 روز راهپيمايى بدليل گرم كردن راه وعدم دسترسى به آب از تشنگى جان داد واين در حالي بود كه تنها 40 سال از عمر أو مىگذشت . از آثار مهم وى كتاب المأه ( يك‌صد گفتار در پزشكى ) كتاب اظهار حكمه اللّه في خلق الانسان ، كتاب في العلم الطبيعي ، كتاب الطب الكلى ، مقاله في الجدري ( آبله ) ، اختصار كتاب المجسطى ، كتاب تعبير الرؤيا ، كتاب في الوباء ، كتاب في الباه ذكر شده است . « 4 » أبو سهل اگر نخستين كسى نباشد كه موضوع آغاز هضم غذا را از دهان به دليل آغشته شدن مواد غذايى با بزاق وهضم آنزيماتيك مترتب بر آن مطرح كرده باشد لا أقل أو را بايد از متقدمين نظريهء هضم توسط آنزيم‌هاى موجود در ترشحات دستگاه گوارش دانست . در كتاب مأه در صفحات 111 تا 114 اين موضوع را بوضوح مىتوان ديد . « 5 »

--> ( 1 ) - مطرح الانظار - فيلسوف الدولة تبريزى - صفحه 120 - انتشارات مؤسسه مطالعات تاريخ پزشكى طب اسلامى ومكمل به شمارهء 35 متفرقة - تيرماه 1383 ( 2 ) - روى جلد كتاب المأه - چاپ حيدرآباد دكن - 1383 ه . ق ( 3 ) - منبع شمارهء 1 ( 4 ) - همان منبع ( 5 ) - أستاذ فقيدم مرحوم پرفسور نيّر واسطى صاحب كتاب تاريخ روابط پزشكى إيران وپاكستان - انتشارات مؤسسه - بهمن‌ماه 1382 در صفحه بيست ويكم مقدمه كتاب به اين موضوع اشاره كرده است ومتن عبارات صفحات مورد اشاره بخوبى نظريه أستاذ را تأييد مىكند .