ابن جزار القيرواني
مقدمه 9
طب الفقراء والمساكين
مسلمان و يهودى و مسيحى ، از جمله ابن جلجل صاحب كتاب طبقات الأطباء ، از آن استفاده كردند و در نتيجه ، مقدمات ترجمهء آن به زبان عبرى به وسيلهء ابن تبون و به زبان لاتينى به وسيلهء قسطنطين افريقى فراهم گرديد . از كتابهاى مهم ديگر ابن جزّار يكى كتاب الاعتماد في الأدوية المفردة است كه به وسيلهء كشيش اسپانيايى اصطفان سرقسطى به زبان لاتينى ترجمه شده ، و ديگر كتاب سياسة الصبيان و تدبيرهم ، كه در پزشكى اطفال است و به وسيلهء محمد حبيب الهيلة تصحيح و در سال 1968 در تونس طبع گرديده ، و نيز كتاب المعدة و امراضها و مداواتها كه به وسيلهء سلمان قطابه تصحيح و در سال 1980 در بغداد چاپ و منتشر گشته است . كتاب الاعتماد ابن جزّار مورد استفادهء بسيارى از داروشناسان و پزشكان پس از أو ، از جمله ابن بيطار در كتاب الجامع لمفردات الأدوية و زهراوى در كتاب التصريف لمن عجز عن التأليف ، بوده است . أو گذشته از طب و داروشناسى به مسائل تاريخى و فن تاريخ عنايت و توجه داشته و كتابهايى در اين زمينه تأليف كرده است ؛ از جمله : التعريف بصحيح التاريخ ، كه در آن از دانشمندان زمان خود و احوال آنان ياد كرده ، كه مورد استفادهء دانشمندانى همچون ياقوت حموى در معجم البلدان قرار گرفته است ، و ديگر تاريخ الدولة كه در آن از تاريخ دولت فاطميان مصر از ظهور عبيد الله المهدى و انتشار دعوت أو در آفريقا و سقوط دولت بنى الاغلب ياد كرده ، كه مورد استفادهء دانشمندانى همچون مقريزى در اتّعاظ الحنفاء باخبار الخلفاء قرار گرفته است ، و نيز عجائب البلدان كه در جغرافياى شهرهاست ، كه ابن بيطار در ذيل مادهء « زمرّد » از آن نقل قول كرده و كتاب الاحجار أو كه تيفاشى در كتاب ازهار الافكار في جواهر الاحجار از آن بهرهء فراوان برده است . حسن حسنى عبد الوهّاب در ورقات عن الحضارة العربية بافريقية التونسيّة ، كه در سال 1964 در مكتبة المنار تونس چاپ شده ، سى و هفت كتاب و رساله از ابن جزّار ياد مىكند و اطلاعات فراوانى به خوانندگان تقديم مىدارد . و نيز محمد حسن نوفلية در مقالهء خود تحت عنوان « ابن الجزّار القيروانى » ، كه در مجلهء آفاق الثقافة و التراث ( چاپ دبى ، مركز جمعة الماجد ، شوال 1414 / مارس 1994 ) منتشر شده سى و يك كتاب از أو برمىشمارد . اين دو گفتار براى خوانندگان عربى زبان بسيار سودمند است ؛ چنان كه فارسىزبانان مىتوانند از مقالهء « ابن جزّار » كه در مجلّد سوم دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، صفحهء 227 ، آمده بهرهء علمى برگيرند . در پايان بر خود لازم مىداند از مدير محترم دفتر نشر ميراث مكتوب ، آقاى اكبر ايرانى ، كه