4 - علل : عبد الله قرشي با سند مرفوع نقل كرد كه أبو حنيفة به محضر حضرت امام صادق عليه السّلام وارد شد . فرمود : اى أبو حنيفة به من اطلاع رسيده كه قياس مىكنى ؟ عرض كرد : بلى من قياس مىكنم ، فرمود : واي بر تو ، قياس نكن ، أول كسى كه قياس كرد إبليس بود ، گفت : * ( خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَخَلَقْتَه مِنْ طِينٍ ، ) * يعنى مرا از آتش آفريدى وأو را از گل خلق كردى ، واگر نورانيت آدم را با نور آتش قياس مىكرد تفاوت بين دو نور ، ومزيت يكى بر ديگرى را درمىيافت ، ولى سرت را بالنسبة به جسدت براي من قياس كن ، برايم خبر بده از گوشهايت كه چرا ترشح تلخ دارند واز چشمهايت كه چرا ترشح شور دارند ، واز لبهايت كه چرا ترشح گوارا دارند واز بيني خودت كه چرا ترشح آن سرد است ، گفت : نمىدانم ، فرمود : تو سرت را بخوبى [ نمىتوانى ] قياس كنى چگونه حلال وحرام را مقايسه مىكنى . عرض كرد : يا ابن رسول الله ، به من خبر بده چگونه است ؟ فرمود : به درستى ترشح در گوش تلخ است تا به آن حشره اى وارد نشود مگر اينكه بميرد واگر چنين نبود حشرات انسان را مىكشتند وآب چشمها را شور قرار داد براي اينكه چشم انسان از پيه است واگر شورى در آنها نبود آب مىشدند ، وآب لبها [ كه از بزاق به درون دهان ترشح مىشوند ] گوارا است تا انسان طعم شيرينى وتلخى را بفهمد وآب دماغ سرد ومايع است تا در دماغ مرضى نباشد مگر اينكه بيرون بريزد واگر چنين نبود دماغ سنگين وكرمو مىشد .