است كه قابل امتثال نبودن تكليفي كه از چنين اطلاقى فهميده مىشود ، قرينهء عقلي بر عدم اطلاق رؤيت از اين جهت است . ادلّه ومؤيّدات اعتبار رؤيت با چشم مسلّح آنچه تاكنون ذكر شد براي تثبيت مدّعى يعنى عدم اعتبار رؤيت با چشم مسلّح بود ؛ ولى بايد دليل مخالف ، يعنى قائل به اعتبار آن ردّ شود تا مدّعى تثبيت گردد . ادلّه وشواهد مخالف همراه با پاسخ ما چنين است : يك : چنانچه شارع مقدس در اين امر مهم ، رؤيت غير مسلّح را معتبر مىدانست ، لازم بود با بيانى روشن وصريح ، اعتبار رؤيت با چشم معمولى را ذكر مىفرمود . به عبارت ديگر ، نمىتوان گفت شارع در امرى كه مورد ابتلاى مسلمانان در هر سال وبلكه در هر ماه است ، به مجرد انصراف اكتفا كند « 1 » . پاسخ : مخالف اعتبار چشم مسلّح ، عكس اين سخن را بر مستدلّ وارد مىكند ومىگويد : اگر شارع مقدس ، رؤيت با چشم مسلّح را معتبر مىدانست ، لازم بود با بيانى روشن وصريح ، اعتبار رؤيت با چشم مسلّح را ذكر مىفرمود . به عبارت ديگر ، نمىتوان گفت : شارع در چنين امر مهمى به مجرّد اطلاق ( رؤيت ) اكتفا كرده است . دو : مىتوان ادلّهء اين گروه [ قائلين به اعتبار رؤيت با چشم مسلّح ] را در سه دليل زير ويك مؤيّد خلاصه نمود : 1 . جريان أصالة الإطلاق نسبت به سبب رؤيت وعدم وجود [ كذا ] قرينه بر انصراف . 2 . استناد حقيقي رؤيت به كسى كه با ابزار ووسايل ، آن را انجام مىدهد . آنچه از نظر صناعي لازم است ، صدق واستناد رؤيت به بيننده مىباشد ، وبه طور قطع مىتوان رؤيت را به كسى كه با تلسكوپ مىبيند ، استناد داد واين استناد حقيقي است . به عبارت ديگر ، صدق رؤيت بر رؤيت با ابزار ، محرز ومسلّم است . 3 . شمول اطلاق لفظ « أهلّه . . . » بر هلالي كه مردم با چشم معمولى نمىبينند ، امّا با وسايل وابزار ، امكان رؤيت دارد . . . « 2 » .

--> ( 1 ) . فقه أهل بيت عليهم السّلام ، شماره 43 ، ص 199 ، « اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال » . ( 2 ) . فقه أهل بيت عليهم السّلام ، شماره 43 ، ص 181 - 182 ، « اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال » .