رضا مختاري / محسن صادقي

مقدمه 52

رؤيت هلال ( فارسي )

ايشان در اينجا به دليل آنكه شيخ مفيد در رسالهء عدديه قول به عدد را رد كرده است ، نسبت قول به عدد به وى را مستبعد دانسته وگمان كرده‌اند كه اين نسبت دروغ است . در حالي كه منافاتى بين قائل بودن به عدد در زماني ، وردّ اين نظريه در زمان ديگرى نيست . واتفاقا در اينجا چنين است ؛ يعنى - چنان كه گذشت - شيخ مفيد در ابتدأ قائل به نظريهء عدد بوده ودر دفاع از اين نظر به سال 363 رساله‌اى نوشته به نام لمح البرهان في عدم نقصان شهر رمضان ، واز اين نظر عدول كرده ورسالهء مصباح النور في علامات أوائل الشهور وسپس رسالهء عدديه را در ردّ آن نوشته است . اين نكته به قدرى مسلّم وقطعي است كه قابل انكار نيست وبسيارى از فقيهان اين قول را به وى نسبت داده حتى سيد بن طاوس در اقبال بخشي از عبارات شيخ مفيد در لمح البرهان را نيز نقل كرده وعدول وى از اين نظر را نشانهء حق‌پذيرى أو دانسته است . نيز نجاشي شاگرد شيخ مفيد در سرگذشت وى ، لمح البرهان را در عداد تأليفات أو ياد كرده است . اينكه شمّه‌اى از سخنان بزرگان در اين باره « 1 » : الف ) سيد ابن طاوس ( م 664 ) در اقبال : . . . ولكنّني أذكر بعض ما عرفته ممّا كان جماعة من علماء أصحابنا معتقدين له وعاملين عليه من أنّ شهر رمضان لا ينقص أبدا عن الثلاثين يوما . فمن ذلك ما حكاه شيخنا المفيد محمّد بن محمّد بن النعمان في كتاب لمح البرهان ، فقال : . . . . - ووجدت كتابا للشيخ المفيد محمّد بن محمّد بن النعمان ، سمّاه لمح البرهان الذي قدّمنا ذكره قد انتصر فيه لاستاده . . . وذكر فيه أنّ شهر رمضان لا ينقص عن ثلاثين ، وتأوّل أخبارا ذكرها تتضمّن أنّه يجوز أن يكون تسعا وعشرين . . . . - ووجدت شيخنا المفيد قد رجع عن كتاب لمح البرهان ، وذكر أنّه قد صنّف كتابا سمّاه مصباح النور ، وأنّه قد ذهب فيه إلى قول محمّد بن أحمد بن داود في أنّ شهر رمضان له أسوة بالشهور في الزيادة والنقصان . . . . وإنّما أردنا أن لا يخلو كتابنا من الإشارة إلى قول بعض من ذهب إلى الاختلاف من

--> ( 1 ) . نشانى دقيق اين أقوال را در جلد سوم رؤيت هلال آورده‌ايم .