الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ » ) * ( 1 ) نظر همه اين است كه آيهء فوق در مورد على ( ع ) نازل شده است . در صحاح ششگانه نيز آمده است كه هنگامى كه على ( ع ) انگشترى خود را در حضور صحابه به فرد تنگدستى بخشيد ، آيهء مذكور نازل شد . مراد از ولى ، تصرف كننده است . و خداوند در اين آيه حقّ تصرف را براى خود اثبات فرموده است و پيامبر خويش و امير المؤمنين ( ع ) را نيز در آن شريك ساخته . از آنجا كه ولايت خدا همه جانبه و فراگير است ولايت پيامبر و ولى نيز به همين ترتيب است . فضل مىگويد : پاسخ اين است كه مراد از « ولى » همان ياور است ؛ زيرا لفظ ولى ، لفظ مشتركى است كه به متصرف ، ياور ، دوستدار و شخصى كه بيش از ديگران حق تصرف دارد مانند ، ولى كودك و زن ، اطلاق مىگردد . و هر گاه كه لفظ مشتركى در ميان چند معنى واقع شود ، بايد قرينه اى موجود باشد تا به معناى خاصى گرفته شود . در اينجا نيز همين حكم صادق است ؛ از اين رو نمىتوان اين آيه را دليلى بر امامت على ( ع ) گرفت . و اين استدلال باطل است . و اما قرائنى كه در اين آيه به چشم مىخورد ، حاكى از آن است كه لفظ ولى به معناى ناصر و يارى دهنده است ، نه به معناى شخص سزاوارتر و اولى به تصرف ؛ زيرا اگر بخواهيم لفظ ولى را به معناى شخص اولى به تصرف بگيريم با قسمت اوّل آيه سازگار نخواهد بود . در قسمت اوّل مىفرمايد : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ » ) * ( 2 ) در اينجا ، كلمهء « اولياء » به معناى ياوران است نه شايسته تر بودن در تصرف . همچنين با قسمت بعدى آيه نيز سازگار نيست كه مىفرمايد : * ( « وَمَنْ يَتَوَلَّ الله وَرَسُولَه وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ الله هُمُ الْغالِبُونَ » ) * ( 3 ) در اين قسمت از آيه نيز لفظ « تولَّى » به معناى محبّت و يارى به كار رفته است ، لذا بايد لفظ ولى را كه در ميان اين دو قسمت از آيه استفاده شده نيز به معناى يارى گرفت تا تمام قسمتهاى اين جمله با يكديگر هماهنگ و سازگار باشد . من مىگويم : بعيد نيست كه لفظ ولى ، مشترك معنوى باشد كه براى شخصى كه اقدام به انجام

--> ( 1 ) . مائده / 55 . ( 2 ) مائده / 51 . ( 3 ) همان / 56 .