الشيخ محمد حسن المظفر ( مترجم : سپهري )

9

دلائل الصدق لنهج الحق ( فارسي )

مرتكب كبيره شود ، بايد او را عزل نمود و ديگرى را به جاى وى منصوب كرد . امّا گناه سهوى ، اگر چه نمىتوان از آن در امان بود امّا چه بسا شخصى دچار چنين گناهى نگردد ؛ لذا لازم نيست امام ديگرى برگزيند و اگر هم اشتباها دچار گناه گردد ، فرد ديگرى مىتواند او را متوجّه گناه خود كند ؛ اگر چه امام نباشد . » پاسخ اين است كه عفو و بخشش گناهان صغيره ، حرمت آنها را از بين نمىبرد و گرنه نيازى به عفو نبود . كما اينكه ارتكاب سهوى گناهان كبيره تنها رفع مجازات مىكند . لذا لازم است كسى باشد كه از گناهان صغيرهء عمدى و گناهان كبيرهء سهوى ، باز دارد . و امّا ارتكاب عمدى گناهان كبيره از فرد عادل ، محال نيست . زيرا چه بسا شخص عادلى در موارد نادر ، مرتكب كبيره گردد ، بدون آنكه ملكهء عدالت او از بين برود . كما اينكه انسان عادل نيز گهگاهى دچار فسق مىشود و اين ، بسيار اتفاق مىافتد . و پاى بندى به وجوب بركنارى امامى كه مرتكب كبيره شده به موجب اخبار بسيارى نا موجّه است . علاوه بر اين ممكن است فاسق بودن امام براى تمام اهل حلّ و عقد ثابت نشود و يا بر فرض ثبوت فاسق بودن امام ، خود آنها نيز فاسق باشند ، و يا عزل او غير ممكن باشد يا زيانى كلَّى به دنبال داشته باشد و مردم را دچار امامى فاسق كند كه قادر به انجام وظايف امامت نباشد . همهء اين مشكلات در صورتى است كه تنها به عدالت امام اكتفا شود و عصمت شرط نشود . خصوصا با توجّه به اينكه همين عدالت نيز ، به دشوارى تشخيص داده مىشود و تنها عدالت ظاهرى قابل اثبات است . زيرا چه بسا كسى كه ظاهرا عادل است در واقع فاسق باشد . بنابراين ممكن است مردم از همان ابتدا دچار امام فاسقى گردند كه وظايف امامت را انجام ندهد و نيازهايى كه توسط امام بر طرف مىگردد ، حتى نسبت به خودش نيز برآورده نسازد و از اين رو در همهء اين موارد نصب امام ديگرى ضرورى است تا فوايدى كه مترتّب بر تعيين امام است از دست نرود و اين ، مستلزم تسلسل است . امّا اين ادّعا كه شايد خطا و اشتباهى از امام سر نزند قطعا با آنچه به طور عادّى واقع شده و مىشود منافات دارد . و مخالفان ما منكر اشتباهات سه امام اوّل خود ( ابو بكر ، عمر و عثمان ) نيستند ، تا چه رسد به ديگران . بر فرض كه يقين به وجود اشتباه نكنيم ، احتمال آن كه وجود دارد . با فرض احتمال نيز ، لازم است امام ديگرى نصب گردد ، تا از اشتباه احتمالى جلوگيرى و فوايدى كه در اثر اشتباه از بين مىرود حفظ شود . اگر ما از اين فوايد صرف نظر كنيم ديگر نصب امام نيز براى آنها واجب نخواهد بود . اما