درس و بحث پرداخت . مادرش در قاهره و شيخ و مرشدش در بيت المقدس وفات يافتند . پدرش جمال الدين روزبهان از عالمان و دانشمندان قرن نهم هجرى و در عصر فرمانروايى سلسلهء آق قوينلو در زمرهء سران و زعماى اصفهان بوده است . در آغاز سلطنت يعقوب بايندر بود كه حاجى بيك در اصفهان طغيان كرد ، پس از سركوبى وى سرداران عراق به تبريز احضار شدند تا به فكر طغيان نيفتند . روزبهان هم يكى از همين سرداران بود . او در دربار سلطان يعقوب ارج و منزلتى يافت و كتاب خود ثمرة الاشجار را به او پيشكش كرد . گويا وى در سال 790 ه . و در شهر تبريز وفات يافته است . ( 1 ) فضل اللَّه براى بار دوم در سن بيست و پنج سالگى سفرى به حجاز كرد و در آنجا منهاج العابدين و احياء علوم الدين غزالى و روضات العوارف سهروردى را خواند . مدتى در مصر و مدينه به سر برد و كتاب صحيح بخارى را نزد امام محمد سخاوى و صحيح مسلم را نزد ابو عبد الله محمد بن ابى فرج مراغى خواند . سخاوى در كتاب خود الضوء اللامع لاهل القرن التاسع شرحى دربارهء دوران تحصيلى فضل اللَّه دارد و از وى با احترام ياد مىكند . فضل اللَّه پس از مراجعت به شيراز ، به دربار سلطان آق قوينلو در آذربايجان رفت و مورد تجليل و احترام قرار گرفت . پس از درگذشت ابو المظفر يعقوب و خلع بايسنقر به اصفهان و كاشان رفت و چون مطالبى تند و زننده در عالم آراى امينى دربارهء سلاطين صفوى نوشت ، مجبور شد ايران را ترك كند . او به ماوراء النهر به دربار محمد خان شيبانى ( شيبك خان ) پناه برد و در سفر و حضر مصاحب او شد . پس از كشته شدن محمد خان در سال 916 ق . فضل اللَّه نزد عبيد الله خان رفت و تا آخر عمر ملازم او بود . فضل اللَّه در سال 927 ق . وفات كرد . ( 2 ) نگاشته‌هاى فضل الله 1 - بديع الزمان فى قصة حى بن يقظان ، اين كتاب را به فارسى نوشته و در آذربايجان به سلطان يعقوب آق قوينلو تقديم كرده است . 2 - تاريخ عالم آراى امينى ، فضل اللَّه اين كتاب را به تشويق سلطان يعقوب نوشته و پس از او ، آن را به نام پسرش سلطان ابو الفتح ميرزا بايسنقر اتمام و پيشكش نموده است . عالم آراى امينى شامل مقدمه اى طولانى و شرحى دربارهء سوانح و اتفاقات دوران پس از مرگ اوزون حسن است و دوران سلطنت سلطان يعقوب را مفصلا شرح داده است . اين كتاب به سبب آنكه مؤلف شاهد بسيارى از حوادث آن دوره بوده معلومات مفيدى در باب امراى آق قوينلو و

--> ( 1 ) لارستان كهن ، ص 182 - 184 به نقل مهمان نامهء بخارا ، ص 20 . ( 2 ) احسن التواريخ ، حسن بيك روملو ، ص 174 .