آقا محمد علي كرمانشاهي
86
مقامع الفضل
پس آنچه بعضي از فضلاء أصحاب ذكر نموده كه : على أكبر - شهيد - بزرگتر بوده « 1 » سهو محض است « 2 » . وآنكه تحديد عمر حضرت امام زين العابدين عليه السّلام بعد از شهادت حضرت به پانزده سال كرده « 3 » نيز سهو در سهو است ، بلكه ولادت آن حضرت - چنانكه در اخبار ورجال مذكور است - سنهء سى وسيّم هجرت بوده « 4 » . ومادر حضرت امام زين العابدين عليه السّلام شهربانو است « 5 » دختر يزدجرد
--> ( 1 ) مناقب ابن شهرآشوب : 4 / 77 . ( 2 ) مرحوم عبد الرزاق مقرّم در كتاب « على الأكبر : 12 و 13 و 16 - 19 » از 28 مصدر مهم شيعه وسنى ثابت كرده كه على شهيد در كربلا از امام زين العابدين عليه السّلام بزرگتر بوده ، فقط شيخ مفيد در « ارشاد » وطبرسى در « إعلام الورى » معتقدند كه امام زين العابدين عليه السّلام از آن شهيد بزرگتر بوده است . لازم به يادآورى است كه : مرحوم مقرّم در فكر بررسى تمام كتب موجود نبوده ، والّا مىتوانست از دهها كتاب ديگر بر اين مدارك بيفزايد . مثلا : ابن إدريس در « سرائر ابن إدريس : 1 / 654 - 657 » از كتبي اسم مىبرد كه آن مرحوم از آنها يادى نكرده است . نكتهاى كه لازم است به آن توجه كنيم اين است كه : تا زمان مؤلّف تحقيق قابل توجّهى در اين رابطه انجام نشده بود جز در « سرائر » - كه ممكن است مؤلّف محترم آن را نديده باشد ، زيرا انتظار نمىرفت كه در كتب فقهى چنين بحث تاريخي مورد بررسى قرار بگير ، بدين جهت بزرگانى همچون علّامهء مجلسي در بحار الأنوار : 45 / 329 - 332 فقط بنقل أقوال بزرگان بسنده كردند ، واز اظهار نظر خوددارى فرمودند . بنابراين ؛ اگر مؤلّف محترم بزرگتر بودن علي بن الحسين شهيد را سهو محض مىخواند نبايد مورد تعجب ما قرار گيرد . ( 3 ) مدرك اين قول را نيافتيم ، امّا در تاريخ طبري : 4 / 347 آمده است : « أتقتل الصبيان انّما هذا صبي » ونيز در « كامل ابن أثير : 4 / 79 » و « البداية والنهاية : 8 / 205 » همين عبارت با اندكى اختلاف آمده است . شايد از اين عبارت حدس زدند كه عمر آن حضرت در هنگام شهادت امام حسين عليه السّلام پانزده سال بوده است . ( 4 ) تاريخ مختصر دمشق : 17 / 230 . ( 5 ) در رابطه با نام مادر حضرت امام چهارم عليه السّلام أقوال گوناگونى در تاريخ مطرح گرديد . مرحوم كلينى