آقا محمد علي كرمانشاهي
82
مقامع الفضل
ايشان مانند أولاد اصلى تقسيم مىكنند وذكر ضعف أنثى مىبرند « 1 » پس فريضهء ايشان سيزده مىشود . ومشهور آن است كه : هر يك حصّهء كسى را مىبرد كه به وساطت أو به ميّت مىرسد « 2 » ، پس تركه ميان ايشان بالمثالثه « 3 » قسمت مىشود ، يك ثلث به پسر ودختر كه ميان خود للذكر ضعف الأنثى قسمت مىكنند ، ويك ثلث به دو پسر ، وثلث ديگر به سه پسر مىرسد كه ميان خود بالسوية قسمت مىكنند ، وفريضهء ايشان هيجده است « 4 » ، واين قول اظهر است . سؤال ثعه [ 575 ] : شخصي متوفّى ووارثش منحصر در پنج برادر زاده كه از سه برادر پدر مادريند ، ميراث را به چه نحو قسمت مىكنند ؟ جواب : بالمثالثة تقسيم مىكنند وهر ثلثي به بعضي مىرسد كه از يك پدرند ، پس اگر از يك برادر ؛ يك پسر مانده باشد ، ثلث تركه را مىبرد ، ودر اينجا خلافي نيست ، خلاصه هر دسته حصّهء كسى را مىبرند كه به واسطهء أو به ميّت مىرسند . سؤال ثعو [ 576 ] : شخصي متوفّى وسه برادرزادهء مادرى دارد ، لكن يكى از يك برادر است ودو از برادر ديگر به چه نحو تقسيم ارث مىنمايند ؟ جواب : هر فرقهاى از أولاد برادر يا خواهر قائم مقام آن كس مىشوند كه به وساطت أو به ميّت مىرسند ، وچون كلالهء امّ ، يعنى : خواهر وبرادر مادرى به تنهايى - كه اگر يكى باشد - سدس مىبرد وزايد بر يكى - هر قدر كه باشد - ثلث مىبرند وميان خود بالسوية قسمت مىكنند وذكر وأنثى مساوى مىبرند .
--> ( 1 ) رسائل شريف مرتضى : 3 / 257 - 266 . ( 2 ) تحرير الأحكام : 2 / 164 . ( 3 ) ظاهرا أخماسا صحيح است كه يك پنجم به فرزندان دختر ودو پنجم به فرزندان پسر اوّل ودو پنجم ديگر به فرزندان پسر دوم مىرسد . ( 4 ) ظاهرا پانزده صحيح است .