چه حدّ واجب است ؟ جواب : به زن ومملوك تا زدن تجويز شده « 1 » ، يعنى : زدن سيلى ، ودر غير ايشان سعى نمودن بدون زدن . سؤال غمه [ 1045 ] : هرگاه كسى در خواب باشد ووقت نماز بيرون رود واجب است كه أو را بيدار كنند يا نه ؟ جواب : نه ، بلكه سنّت است هرگاه به حدّ أذيّت نرسد ، وإلّا حرام است . سؤال غمو [ 1046 ] : در حديث وارد شده است كه شكر نعمت مخلوق بايد كرد مثل شكر نعمت خالق ، « ولم يشكر اللّه من لم يشكر الناس » « 2 » ، پس هرگاه جماعت ظلمه وفسّاق رعايت واحسانى به اين كس كنند نسبت به اينها چه بايد كرد ؟ جواب : دعاى توفيق هدايت وتحصيل سعادت ، ودر همان امر تعريف ومدح كردن شايد بد نباشد ، لكن به نحوى كه نهى از منكر بر طرف نشود . سؤال غمز [ 1047 ] : به كسى حرف زدن كه اگر به ديگرى زنند بدش آيد چه صورت دارد ؟ جواب : هرگاه بدش نيايد وفحش نباشد ضرر ندارد . سؤال غمح [ 1048 ] : دف بىحلقه كه فقهاء استثناء كرده‌اند « 3 » چه صورت دارد ؟ جواب : نقل كرده‌اند كه در عروسى حضرت فاطمه عليها السّلام بوده « 4 » امّا

--> ( 1 ) دروس الشرعية : 2 / 48 ، مسالك الأفهام : 3 / 106 ، 107 . ( 2 ) كافى : 2 / 99 حديث 30 ، عيون أخبار الرضا عليه السّلام : 2 / 27 حديث 2 ، بحار الأنوار : 68 / 44 حديث 47 ، سنن ترمذى : 4 / 298 و 299 حديث 1954 و 1955 ، وسائل الشيعة : 16 / 310 حديث 21626 . ( 3 ) جامع المقاصد : 4 / 24 . ( 4 ) كشف الغمّه : 1 / 359 ، بحار الأنوار : 43 / 129 .